سوره طہ — آيت 65

1) لفظن جي معنيٰ ۽ وضاحت:

• قَالُوا: يعني چيائون، هتي مراد جادوگر آهن.
• يَا مُوسَىٰ: اي موسىٰ!
• إِمَّا أَن تُلْقِيَ: يا ته تون اڇلاءِ (پنهنجي لٺ).
• وَإِمَّا أَن نَّكُونَ أَوَّلَ مَنْ أَلْقَىٰ: يا وري اسان ئي پهريان اڇليندڙ بڻجون.

2) تفسير:

فرعون جا جادوگر ميدان ۾ حاضر ٿيا ۽ مقابلي لاءِ تيار ٿي ويا. انهن موسىٰ عليه السلام کي مخاطب ٿي چيو ته اي موسىٰ! ٻن ڳالهين مان هڪ چونڊ: يا ته تون پنهنجي لٺ پهريان اڇلاءِ، يا اسان پنهنجا رسا ۽ لٺيون پهريان اڇليون. يعني فيصلو تنهنجي هٿ ۾ ڇڏيون ٿا ته شروعات ڪير ڪري. انهن ائين چئي موسىٰ عليه السلام سان ادب ۽ احترام جو مظاهرو ڪيو، جيتوڻيڪ هو ڪفر ۽ جادو ۾ مبتلا هئا. سندن مقصد اهو هو ته جيڪڏهن موسىٰ عليه السلام پهريان اڇلائي ته اسان کي موقعو ملي ته ان جو مقابلو ڪريون، ۽ جيڪڏهن اسان پهريان اڇليون ته اسان جو جادو پهريان ماڻهن جي اکين ۾ پنهنجو اثر ڇڏي ويندو.

3) فائدا ۽ سبق:

• ادب ۽ احترام جو سبق: جيتوڻيڪ جادوگر حق جي مخالف هئا، پر پوءِ به انهن موسىٰ عليه السلام سان خطاب ۾ نرمي ۽ ادب جو لحاظ رکيو. اهو ٻڌائي ٿو ته مخاطب سان ادب سان ڳالهائڻ اسلامي اخلاق جو حصو آهي.
• چونڊ جو حق: انهن موسىٰ عليه السلام کي چونڊ جو حق ڏنو، جنهن مان معلوم ٿئي ٿو ته مقابلي ۾ به انصاف ۽ برابري جو خيال رکڻ گهرجي.
• الله جي قدرت تي ڀروسو: موسىٰ عليه السلام کي جادوگرن جي وڏي تعداد ۽ سندن تياري جي پرواهه نه هئي، ڇاڪاڻ ته هن کي الله جي مدد تي پورو ڀروسو هو. اهو سبق آهي ته حق جي راهه ۾ مشڪلاتون ڏسي نه گهٻرائجي، الله تي توڪل رکڻ گهرجي.
• باطل جي تياري به حق کي روڪي نٿي سگهي: جادوگر پنهنجي پوري طاقت ۽ تياري سان آيا هئا، پر الله جي مدد سان باطل جو انجام شڪست ئي آهي. اهو مسلمانن لاءِ همت ۽ اميد جو پيغام آهي ته جيڪڏهن الله تي ايمان رکيو وڃي ته وڏي کان وڏي باطل قوت به ناڪام ٿي ويندي آهي.
• قرآن جي سچائي: قرآن اهڙيون تاريخي تفصيلون بيان ڪري ٿو جيڪي ان وقت جي ماڻهن کي به معلوم هيون، جنهن مان يقين ٿئي ٿو ته قرآن الله جو ڪلام آهي ۽ ان ۾ ڪا به ڪمزوري ناهي.