سوره طہ — آيت 64

1) لفظن جي معنيٰ ۽ وضاحت:

• فَأَجْمِعُوا: پنھنجي سڀني قوتن ۽ تدبيرن کي گڏ ڪري مضبوط ۽ پڪو ارادو ڪريو.
• كَيْدَكُمْ: پنھنجي چال ۽ فريب جو منصوبو، جيڪو اوھين موسىٰ عليہ السلام جي خلاف رٿيو آھي.
• صَفًّا: ھڪ قطار ٿي، سڀ گڏجي ھڪ ترتيب سان.
• أَفْلَحَ: ڪامياب ٿي ويو، پنھنجو مقصد حاصل ڪري ورتو.
• اسْتَعْلَىٰ: غالب ٿي ويو، مٿاهون ۽ فتح ياب ٿي ويو.

2) تفسير:

فرعون جي سامھون جڏھن موسىٰ عليہ السلام ۽ ھارون عليہ السلام جي مقابلي جي ڳالھ ٿي، تڏھن جادوگرن پاڻ ۾ صلاح مشورو ڪيو ۽ چيو تہ پنھنجي سموري جادو ۽ چالاڪيءَ کي ھڪ جاءِ تي گڏ ڪريو، پاڻ ۾ ڪو اختلاف ۽ ڦيٿ نه ڪريو، پوءِ سڀ ھڪ قطار ٿي ميدان ۾ اچو ۽ پنھنجو سامان ھڪ ئي وقت ۾ اڇليو، ته جيئن ماڻھن جي اکين تي وڏو اثر پوي ۽ اوھين موسىٰ عليہ السلام تي غالب اچو. انھن کي چيو ويو تہ اڄ جو ڏينھن اُنھيءَ لاءِ آھي جيڪو پنھنجي مقابلي واري تي مٿاهون ۽ غالب ٿئي، سو ئي ڪامياب ۽ فتح ياب ٿيندو. يعني اڄ جي مقابلي ۾ سو ئي جيتندو جيڪو پنھنجي حريف کي شڪست ڏئي مٿاهون ٿيندو.

3) استنباط ۽ فائدا:

• الله تعاليٰ قرآن ۾ باطل جي ڪوششن کي بي نقاب ڪري ٻڌايو تہ جھڙيءَ طرح جادوگرن پنھنجي پوري طاقت ۽ چالاڪيءَ سان گڏجي مقابلو ڪيو، تہ به حق جي سامھون سندن ڪيد ڪارگر نه ٿيو. ان مان معلوم ٿئي ٿو تہ باطل جي سڀني ڪوششن جو انجام ناڪامي آھي.
• ھي آيت اسان کي سيکاريندي آھي تہ حق جي راھ ۾ ثابت قدم رھڻ ۽ الله تي ڀروسو ڪرڻ ئي حقيقي ڪاميابي آھي.
• دنيا جي عارضي فتح ۽ غلبي کي حقيقي ڪاميابي نه سمجهڻ گھرجي، بلڪه آخرت جي ڪاميابي اصل مقصد آھي.
• قرآن مجيد ۾ الله تعاليٰ اهڙا واقعا بيان ڪري ٻڌايو آھي تہ جيئن انسان عبرت حاصل ڪري ۽ حق جي پيروي ڪري. ان ۾ ئي دنيا ۽ آخرت جي ڀلائي آھي.