سوره طه — آیه 86

معانی کلمات:

• أَسِفًا: بسیار اندوهگین و حزین.
• الْعَهْدُ: مدت زمان و فاصلهٔ جدایی.
• یَحِلَّ: فرود آید و واجب شود.
• مَوْعِدِی: عهد و پیمان من با شما.

تفسیر آیه:

موسی علیه السلام پس از پایان میقات پروردگارش، در حالی که از عبادت گوساله توسط قومش سخت خشمگین و اندوهناک بود، به سوی آنان بازگشت. او با دیدن این صحنهٔ دردناک، خطاب به قوم خود فرمود: «ای قوم من! مگر پروردگارتان به شما وعدهٔ نیکویی نداده بود؟ همانا او به شما وعده داد که تورات را نازل کند و شما را به خیر و سعادت برساند. آیا مدت جدایی من از شما آنقدر طولانی شد که پیمان الهی را فراموش کردید و صبرتان به پایان رسید؟ یا اینکه خودتان خواستید و اراده کردید که با این کارتان، غضب و عذاب پروردگارتان را بر خود فرود آورید؟ پس چرا عهد مرا شکستید و از فرمان من سرپیچی کردید و به جای انتظار کشیدن برای بازگشت من، به عبادت گوساله روی آوردید؟»

موسی علیه السلام در این سخنان، قوم خود را با دو پرسش توبیخآمیز مواجه میسازد: یکی اینکه آیا طولانی شدن مدت غیبت او باعث فراموشی عهد الهی شد؟ و دیگر اینکه آیا آنان عمداً و آگاهانه راهی را برگزیدند که خشم خداوند را به دنبال دارد؟ در حقیقت، او با این بیان، آنان را به خاطر شکستن پیمان و نافرمانی، سرزنش میکند و نشان میدهد که هیچ عذری برای این کار آنان وجود ندارد؛ نه طولانی شدن زمان، و نه ناآگاهی، هیچکدام نمیتواند توجیهکنندهٔ این خطای بزرگ باشد.

فواید و درسهای آیه:

• خشم و اندوه انبیا برای امتهایشان، نشانهٔ محبت و دلسوزی عمیق آنان است؛ آنان هرگز از هدایت و نجات مردم خسته نمیشوند و در برابر خطای آنان بیتفاوت نیستند.
• وفای به عهد و پیمان، از مهمترین ویژگیهای مؤمنان است و شکستن عهد، خشم خداوند را در پی دارد.
• انسان باید در برابر وسوسههای شیطانی و هواهای نفسانی صبور باشد و با گذشت زمان، ایمان و تعهد خود را فراموش نکند.
• تذکر نعمتها و وعدههای الهی، بهترین راه برای بیداری غافلان و بازگرداندن آنان به راه راست است.