Аль-Анбия сүрөсү — Аят 24

1. Кыскача сөздөрдүн мааниси:

• «أَمِ» — «же» деген маанидеги суроо-таң калуу ырааттуулугу.
• «اتَّخَذُوا» — «кабыл алышты», «ээ кылып алышты».
• «مِن دُونِهِ» — «Анын ордуна», «Аллахтан башка».
• «آلِهَةً» — «кудайлар», «жасалма кудайлар».
• «بُرْهَانَكُمْ» — «далилиңер», «күбөлүгүңөр».
• «ذِكْرُ» — «эскертүү», «эскертме», «зикир».
• «مَعِيَ» — «мени менен бирге», «мага ээрчигендер».
• «مَن قَبْلِي» — «менден мурункулар», «мурдагы пайгамбарлар».
• «مُعْرِضُونَ» — «жүз буруучулар», «баш тартуучулар».

1. Аяттын түшүндүрмөсү:

Бул аятта Аллах Таала мушриктердин жалган жолун ашкерелеп, аларга катуу суроо берет: «Алар Аллахтан башка кудайларды ээ кылып алыштыбы?» Бул суроо алардын ишинин нечендеген туура эмес экенин, ойлонуп көрүүгө чакыруу болуп саналат. Анан Аллах пайгамбарга (с.а.в.) айт дейт: «Айткын: эгер чын айтып жатсаңар, алып келгиле далилиңерди!» Башкача айтканда, алар Аллахтан башка нерселерге сыйынуунун туура экенин далилдей албайт. Анткени Куран да, мурунку пайгамбарларга түшкөн китептер да (Тоорат, Инжил ж.б.) Аллахтан башка кудайга сыйынууга эч качан чакырган эмес. Тескерисинче, бардык китептер Аллахтын жалгыздыгын, Ага гана сыйынууну буйруган. Ошондуктан алардын колунда эч кандай далил жок. Аллах алардын көпчүлүгү акыйкатты — Аллахтын жалгыздыгын жана Курандын чындыгын — билишпейт деп айтат. Алар наадандык жана ата-бабаларын сокур тууроо менен гана жашашат. Ошондуктан алар акыйкаттан жүз буруп, ага кулак салбай, кабыл кылуудан баш тартышат.

1. Бул аяттан алынуучу пайдалар жана Исламга болгон кызыгууну арттыруучу ойлор:

• Ислам дини далилге, акылга жана илимге негизделген. Ал эч качан сокур ишенимди же жөн эле ата-бабадан калган адатты талап кылбайт. Тескерисинче, «далилиңерди алып келгиле» деп, акыйкатты издөөгө чакырат.
• Куран — адамзатка түшкөн эң акыркы жана эң чоң эскертүү. Ал мурунку китептердин баарын ырастап, алардын чыныгы окууларын коргоп, Аллахтын жалгыздыгын даңазалайт.
• Аллахка шерик кошуу (ширк) — эң чоң зулумдук жана наадандык. Анткени адам өзү жаралган, өзү алсыз, өзү пайда да, зыян да келтире албаган нерселерге сыйынат. Бул акылга сыйбаган иш.
• Акыйкатты билбестик жана ага жүз буруу — адамды адашууга алып барат. Ал эми илим, ой жүгүртүү жана акыйкатты издөө — адамды туура жолго салат.
• Ислам адамды эркин ойлоого, изилдөөгө, суроо берүүгө үндөйт. Бирок акыркы чечимди далилге жана акыйкатка таянып чыгарууга чакырат. Бул дин адамдын акылын урматтайт жана аны туура жолго багыттайт.
• Ошондуктан ар бир адам Куранды окуп, анын акыйкат экенин өзү текшерип көрүүгө чакырылат. Анткени Куран — ачык-айкын далил жана адамзат үчүн эң чоң эскертүү.