Haj surasi — Oyat 12

Kalimalarning ma'nolari:

• يدعو – ibodat qiladi, iltijo qiladi.
• من دون الله – Allohdan o'zga narsalarga.
• لا يضره – agar uni tark etsa, unga zarar yetkaza olmaydi.
• لا ينفعه – agar unga ibodat qilsa, unga foyda bera olmaydi.
• الضلال البعيد – haqdan juda uzoq bo'lgan adashuv.

Tafsir:

Bu oyatda Alloh taolo o'ziga va o'zga narsalarga ibodat qiluvchi kishilarning ahvolini bayon qilmoqda. Ular Allohdan o'zga narsalarga – butlarga, sanamlarga va boshqa yolg'on ma'budlarga iltijo qiladilar. Holbuki, bu narsalar ularga hech qanday foyda ham, zarar ham yetkaza olmaydi. Agar ular bu narsalarga ibodat qilmasalar, bu narsalar ularga zarar yetkaza olmaydi; agar ibodat qilsalar ham, ularga hech qanday foyda keltira olmaydi. Chunki ular butunlay ojiz, hech narsaga qodir bo'lmagan jonsiz narsalardir.

Bunday hol – ya'ni foyda ham, zarar ham yetkaza olmaydigan narsalarga ibodat qilish – haqiqiy adashuvdir. Bu adashuv haq yo'ldan juda uzoqdir. Chunki inson o'ziga na foyda, na zarar yetkaza oladigan narsaga emas, balki har narsaga qodir bo'lgan, yaxshilik va yomonlikni yaratuvchi Allohga ibodat qilishi kerak edi. Bu kabi kishilar haqdan shunchalik uzoqlashganlarki, ularning bu adashuvi eng chuqur va eng xavfli adashuvdir.

Foydalar:

1. Ushbu oyat mo'minlarga o'z e'tiqodlarining qadrini bilishni va Allohdan o'zga narsalarga ibodat qilishdan saqlanishni o'rgatadi. Chunki yolg'on ma'budlar hech qanday foyda yoki zarar keltira olmaydi.
2. Inson faqat Allohga tavakkal qilishi va Undan yordam so'rashi kerak. Zero, foyda va zarar yetkazish faqat Allohning qo'lidadir.
3. Bu oyat musulmonlarni aqlli va dono bo'lishga, o'z hayotlarini behuda narsalarga bog'lamaslikka undaydi. Haqiqiy baxt-saodat faqat Allohga ibodat qilish va Unga itoat etishdadir.
4. Alloh taolo bandalariga mehribonligi tufayli ularni bunday adashuvdan ogohlantirmoqda va to'g'ri yo'lga hidoyat qilmoqda. Bu Allohning bandalariga bo'lgan rahmatining belgisidir.