Аль-Хаджж сүресі — Аят 67

1. Сөздердің мағынасы:

• أُمَّةٍ (үммет): белгілі бір дін мен жолды ұстанған қауым, халық.
• مَنسَكًا (мансак): ғибадат жолы, шариғат, құлшылық ету тәртібі.
• نَاسِكُوهُ (нәсикуһу): оны орындаушылар, сол ғибадатты атқарушылар.
• يُنَازِعُنَّكَ (юнәзиғуннәкә): сенімен таласып, дауласып, қарсыласып күресушілер.
• الْأَمْرِ (әл-әмр): бұйрық, дін ісі, құрбандық пен ғибадат мәселесі.
• هُدًى مُّسْتَقِيمٍ (һудан мустақим): тура жол, ақиқатқа апарар тура бағыт.

1. Аяттың тәпсірі:

Аллах Тағала бұл аятта әрбір үмметке, яғни әрбір қауымға өздері ұстанатын шариғат пен ғибадат жолын белгілегенін хабарлайды. Олар сол белгіленген жол бойынша құлшылық етеді. Бұл жердегі негізгі ой — дін мен ғибадат тәртібі Аллаһтың еркімен белгіленетіні, адамдардың өз қалауымен емес.

Содан кейін Аллаһ Пайғамбарымызға ﷺ бұйырады: мүшріктер мен басқа дін иелері сенімен шариғат пен құрбандық мәселесінде таласпасын. Себебі олардың жолы — бұрыс, ал сенің жолың — ақиқат. Сен олардан әлдеқайда хаққа жақынсың. Мәселен, мүшріктер: «Өздерің өлтірген малды жейсіңдер, ал Аллаһ өлтіргенді (өлімтікті) жемейсіңдер» деп таласқан еді. Бұл — надандықтан туған қарсылық.

Аллаһ одан әрі: «Раббыңа шақыр» дейді. Яғни адамдарды Аллаһтың бірлігіне, ықыласпен құлшылық етуге және Оның бұйрықтарын орындауға үнде. Сен, әлбетте, тура жолдасың — ешбір қисаюы жоқ, ақиқатқа бастайтын тура бағыттасың.

1. Аяттан алынатын пайдалар:

• Аллаһ әрбір үмметке өз шариғатын белгілегені — Оның даналығы мен әділдігінің көрінісі. Бұл адамдарға діннің Аллаһтан келгенін және Оның еркіне бағыну керектігін ұғындырады.
• Пайғамбарымыздың ﷺ тура жолда екендігі айтылып, оған сену — ақиқатқа жетудің жолы. Бұл мұсылмандардың иманын нығайтады.
• Дінде талас-тартысқа түсудің орнына, ақиқатқа шақыру керектігі үйретіледі. Бұл — исламның бейбіт әрі дана жол екенін көрсетеді.
• «Раббыңа шақыр» деген бұйрық әрбір мұсылманның міндеті — исламды жұмсақтықпен, даналықпен тарату. Бұл адамдарды исламға қызықтырады.
• Тура жолда болу — үлкен нығмет. Бұл аят мұсылмандарды осы жолды ұстануға және Аллаһқа шүкір етуге шақырады.
• Аят исламның айқын, түзу жол екенін, онда ешбір қарама-қайшылық пен қисаю жоқтығын білдіреді. Бұл — исламның шынайылығына деген сенімді арттырады.