Аль-Муминун сүрәсе — Аять 100

Сүзләрнең мәгънәләре:

• لَعَلِّي – бәлки мин, шаять мин.
• فِيمَا تَرَكْتُ – мин калдырган (җибәргән, үткәреп җибәргән) нәрсәләрдә, ягъни гомердә кулдан ычкындырган изге гамәлләр урынына.
• كَلَّا – юк, һич тә түгел; бу – теләкне кире кагу һәм мөмкин түгеллегенә ишарә.
• بَرْزَخٌ – киртә, аергыч; дөнья белән ахирәт арасындагы киртә (кабер тормышы).

Аять тәфсире:

Кәфер кеше үлем ачысын татып, үзе каршында фани дөньядагы гамәлләре һәм ахирәттәге хәле ачыклангач, үкенеп әйтә: "Бәлки мин, дөньяга кире кайтарылсам, калдырган (җибәргән) изге гамәлләрем урынына төзәтмәләр ясармын, яхшы эшләр эшләрмен". Ләкин Аллаһ аның бу теләген кире кага: "Юк, һич тә түгел!" – дип. Бу – аның соравына җавап бирүдән баш тарту һәм мондый кире кайтуның мөмкин түгеллегенә ишарә. Чөнки бу – аның теленнән чыккан гына бер сүз, ә чын күңелдән әйтелгән тәүбә түгел. Ул үзе дә белә: әгәр дөньяга кире кайтарылса, әлбәттә, элеккеге гөнаһлы гамәлләренә яңадан кайтыр иде. Аллаһ аның бу ялган вәгъдәсен кабул итми.

Моннан соң Аллаһ әйтә: үлгәннәрнең алдында – аларны дөньяга кайтудан аерып торучы киртә (барзах – кабер тормышы) бар. Алар шул киртә артында кыямәт көненә кадәр калырлар, ә кыямәттән соң кире дөньяга кайту мөмкин түгел. Шуңа күрә аларның үкенүләре һәм кире кайту теләкләре бары тик файдасыз сүз булып кала.

Аятьтән алынган файдалар:

1. Үлем килгәнче тәүбә итү һәм изге гамәлләр кылу – һәркем өчен иң мөһим эш. Үлем килгәч, тәүбә итү һәм кире кайту теләге кабул ителми.
2. Аллаһның рәхмәте киң, ләкин Ул билгеләгән чикләрне үткәннән соң, мәсәлән, үлемнән соң, кире кайту юлы юк. Шуңа күрә акыллы кеше гомерен файдалы гамәлләрдә үткәрергә тиеш.
3. Бу аять кешене дөньядагы вакытын кадерләргә, аны гөнаһлардан сакланып, Аллаһка итагать итүдә уздырырга өнди. Чөнки ахирәттә үкенү – файдасыз.
4. Барзах тормышы – хакыйкать. Үлемнән соң кеше кыямәткә кадәр шул хәлдә калачак, һәм аның гамәлләре өчен җавап бирәчәк көн – кыямәт көне, ул, шиксез, киләчәк.
5. Ислам – чын тәүбәгә һәм изге гамәлләргә өнди торган дин. Ул кешене ялгышуларын төзәтергә, гөнаһлардан чистарынырга һәм мәңгелек бәхеткә ирешергә чакыра.