Mo'minun surasi — Oyat 100

Kalimalarning ma'nolari:

• Fīmā taraktu: O‘tkazib yuborgan, boy bergan narsalarim o‘rniga.
• Kallā: Yo‘q, unday emas! Bu so‘z rad etish va qaytarish ma’nosini bildiradi.
• Barzax: Ikki narsa orasidagi to‘siq, ajratuvchi devor. Bu yerda o‘limdan keyin qiyomatgacha bo‘lgan oraliq davr, ya’ni qabr hayoti nazarda tutilgan.

Tafsir:

Bu oyatda Alloh taolo insonning o‘lim lahzasida, oxirat azobini ko‘rgandagi holatini bayon qilmoqda. O‘lim farishtalari kelib, jon olgach, gunohkor banda o‘z qilmishlariga pushaymon bo‘lib: "Meni yana dunyoga qaytaringlar, qoldirgan narsalarim o‘rniga yaxshi amallar qilaman", deydi. U o‘z umrini behuda o‘tkazganini, imon va toatni boy berganini endi anglaydi.

Ammo Alloh taolo uning bu iltimosini qat’iy rad etadi: "Yo‘q! Unday emas!" Bu uning so‘zi shunchaki og‘zidan chiqqan quruq gapdir, xolos. Agar u dunyoga qaytarilsa ham, yana o‘sha ishlarini takrorlagan bo‘lardi. Chunki u o‘z holatini chin dildan o‘zgartirishni istamaydi, balki faqat azobdan qutulishni xohlaydi.

So‘ngra Alloh taolo xabar beradiki, bunday kishilarning oldida barzax — qabr hayoti bor. Ular shu to‘siq ichida qiyomat kunigacha qoladilar. Qabr ular uchun yo dunyo ne’matlariga eltuvchi bog‘, yoxud do‘zax azobiga olib boruvchi chuqur bo‘ladi. Ular qiyomatgacha bu orada turib, endi hech qachon dunyoga qaytmaydilar.

Foydalar:

• Inson o‘lim kelishidan oldin g‘animat bilishi, umrini ezgu amallar bilan boyitishi lozim. Bugun qilolmagan yaxshilikni ertaga qilishga va’da berish — shaytonning aldovidir.
• Tavba qilishning vaqti bor. O‘lim kelganda qilingan tavba va pushaymonlik foyda bermaydi.
• Qabr hayoti haqiqatdir. Har bir inson o‘z amallariga qarab, qabrida yoki ne’mat, yoki azob ichida bo‘ladi.
• Allohning rahmati keng, lekin Uning jazolashidan ham qo‘rqish kerak. Bandasi doimo Uning rahmati va azobi orasida yashashi lozim.