سوره مؤمنون — آيت 100

1) ڪلمات جي معنيٰ:

• لَعَلِّي: شايد آئون، اميد آهي ته آئون.
• أَعْمَلُ صَالِحًا: چڱا ڪم ڪريان، نيڪ عمل ڪريان.
• فِيمَا تَرَكْتُ: ان ۾ جيڪو مون ڇڏيو، يعني جيڪو مون ضايع ڪيو.
• كَلَّا: هرگز نه، اهو نه ٿيندو.
• بَرْزَخٌ: پردو، رڪاوٽ، يعني دنيا ۽ آخرت جي وچ ۾ هڪ حجاب.
• يُبْعَثُونَ: قيامت جي ڏينهن جيئرا ڪيا ويندا.

2) تفسير:

هي آيت ان شخص جي حالت بيان ڪري ٿي جيڪو موت جي وقت پنهنجي ڪيل ڪوتاهين تي پشيمان ٿئي ٿو ۽ چوي ٿو ته اي منهنجا رب! مون کي واپس دنيا ڏانهن موٽاءِ، شايد آئون ان عمر ۾ جيڪو مون ضايع ڪيو، هاڻي چڱا ڪم ڪريان ۽ نيڪ عمل انجام ڏيان. پر الله تعاليٰ ان جي هن خواهش کي رد ڪندي فرمايو ته هرگز نه! اهو نه ٿيندو، هي صرف هڪ لفظ آهي جيڪو هو پنهنجي زبان سان چوندو آهي، ان ۾ سندس ڪو به سچ ناهي ۽ نه ئي ان مان ڪو فائدو حاصل ٿيندو. جيڪڏهن کيس واپس دنيا ڏانهن موٽايو وڃي ها ته هو وري به انهن ڪمن ڏانهن موٽي ها جن کان کيس منع ڪيو ويو هو. ۽ انهن مئل ماڻهن جي اڳيان هڪ برزخ يعني پردو ۽ رڪاوٽ آهي، جيڪو قيامت جي ڏينهن تائين قائم رهندو. اهو برزخ قبر جي دنيا آهي، جتي روحون قيامت تائين رهنديون آهن ۽ اتان کان دنيا ڏانهن واپسي جو ڪو به رستو ناهي. جڏهن قيامت قائم ٿيندي ۽ ماڻهو ٻيهر جيئرا ڪيا ويندا، تڏهن به ڪو به دنيا ڏانهن واپس نه ويندو ته جيئن پنهنجي گذريل زندگي جي ڪوتاهين جي تلافي ڪري سگهي.

3) فائدا ۽ نصيحتون:

• موت کان اڳ توبه ۽ نيڪ عمل جي اهميت: هي آيت اسان کي سيکاريندي آهي ته موت کان اڳ ۽ زندگي ۾ ئي نيڪ عمل ڪرڻ گهرجي، ڇاڪاڻ ته موت کان پوءِ واپسي جو ڪو به موقعو ناهي.
• دنيا جي زندگي ئي آزمائش جو گهر آهي: هي دنيا هڪ امتحان آهي، ۽ اسان کي ان ۾ پنهنجو وقت ۽ عمر قيمتي عملن ۾ گذارڻ گهرجي.
• برزخ جي حقيقت تي ايمان: قبر جي زندگي ۽ برزخ هڪ حقيقت آهي، جنهن تي ايمان رکڻ اسان کي آخرت جي تياري ۾ مدد ڏئي ٿو.
• الله جي انصاف ۽ حڪمت: الله تعاليٰ جو فيصلو انصاف ۽ حڪمت تي ٻڌل آهي. جيڪو ماڻهو دنيا ۾ غفلت ۾ رهيو، ان کي موت کان پوءِ واپس نه موڪليو ويندو، ڇاڪاڻ ته اهو سندس حڪمت جي خلاف هوندو.
• اسلام جي ترغيب: هي آيت اسان کي ترغيب ڏئي ٿي ته اسان پنهنجي زندگي ۾ اسلام جي تعليمات تي عمل ڪريون، قرآن مجيد جي هدايتن تي هلون ۽ نيڪ عملن ۾ پاڻ کي مصروف رکون، ته جيئن آخرت ۾ ڪامياب ٿي سگهون.