سوره مؤمنون — آیه 100

معانی واژگان:

• تَرَکتُ: وانهادم، از دست دادم، ضایع کردم.
• کَلَّا: نه چنین است! (برای ردّ و انکار درخواست او)
• بَرزَخ: حائلی میان دنیا و آخرت که همان عالم قبر است.

تفسیر آیه:

این آیه ادامه سخن کسانی است که در آستانه مرگ قرار گرفتهاند و با دیدن حقیقت، پشیمان شده و آرزوی بازگشت به دنیا دارند. آنها میگویند: «ای کاش مرا به دنیا بازگردانید تا در آنچه کوتاهی کردهام، کار شایستهای انجام دهم.» اما خداوند این درخواست را به شدت رد میکند و میفرماید: «هرگز چنین نیست!» این سخن فقط یک جمله بر زبان است که او میگوید، اما در آن صداقت ندارد؛ زیرا اگر به دنیا بازگردانده شود، دوباره به همان گناهان و نافرمانیها روی میآورد. پس این درخواست پذیرفته نمیشود و او در برزخ (عالم میان مرگ و قیامت) باقی میماند؛ حائلی که میان او و بازگشت به دنیا فاصله میاندازد و او تا روز رستاخیز در آن خواهد ماند و هیچ راه بازگشتی برای او نیست.

فواید و پیامهای آیه:

• فرصت را غنیمت شمارید: زندگی دنیا تنها فرصت برای عمل صالح است و پس از مرگ، درخواست بازگشت هیچ سودی ندارد. پس باید از همین امروز برای آخرت خود توشه برداریم.
• صداقت در توبه: توبه واقعی فقط گفتن یک جمله نیست؛ بلکه باید با عمل و تغییر رفتار همراه باشد. کسی که در دل به گناه علاقه دارد، توبهاش دروغین است.
• یاد مرگ و برزخ: ایمان به عالم برزخ، انسان را از غفلت بازمیدارد و او را به آمادگی برای آن سفر طولانی ترغیب میکند.
• رحمت خداوند در همین دنیا: خداوند درِ توبه را تا لحظه مرگ باز گذاشته است؛ پس چه زیباست که بنده پیش از فرا رسیدن اجل، به سوی پروردگارش بازگردد و از این فرصت طلایی استفاده کند.