Muminun surəsi — Ayə 100

Kəlmələrin mənaları:

• fima tərəktü: “tərk etdiklərimdə”, yəni ömrüm boyu buraxdığım, itirdiyim iman və ibadət əvəzinə.
• kəllə: “xeyr, əsla”, bu, onun istəyinin rədd edilməsi və qeyri-mümkünlüyünə işarədir.
• bərzəx: dünya ilə axirət arasında maneə, qəbir aləmi.
• yevmə yüb’əsun: dirildiləcəkləri gün, Qiyamət günü.

Təfsir:

İnsan ölüm anında, gözləri qarşısında axirət həqiqətləri canlananda, birdən-birə keçmiş həyatına qayıtmaq və itirdiyi fürsətləri bərpa etmək üçün yalvarır: “Kaş ki, məni geri qaytarsaydınız, tərk etdiyim iman və saleh əməllərin yerinə yaxşı işlər görərdim!” Lakin bu, boş bir arzudur, qəbul olunmayan bir xahişdir. Çünki bu sözlər yalnız ölüm qorxusu və peşmançılıq anında dilə gələn, heç bir dəyəri olmayan bir ifadədir. Əgər o, dünyaya qaytarılsaydı, yenə də əvvəlki halına dönər, haram və günahlara qurşanardı. Bu, Allahın qəti hökmüdür: heç kəs ölümdən sonra dünyaya qayıtmayacaq. Çünki onların qarşısında, yəni qabaqlarında bərzəx – qəbir maneəsi vardır və onlar Qiyamət gününə qədər orada qalacaqlar. O gün gəldikdə isə artıq heç bir qayıdış yoxdur, hər kəs əməlinin qarşılığını alacaqdır.

Dəvət və ibrət:

Ey insan! Bu ayə bizə ölümün labüdlüyünü və fürsətin dəyərini xatırladır. Bu gün hələ sağsan, nəfəs alırsan və tövbə qapısı açıqdır. Sabahı gözləmə, çünki sabahın olacağına heç bir zəmanət yoxdur. Hər anını Allahın razılığını qazanmaq üçün dəyərləndir, saleh əməllər et, imanını gücləndir. Unutma ki, qəbir aləmində peşmançılıq heç bir fayda verməz. Orada yalnız dünyada ikən əkdiyin əməllərin biçiləcək. Allahın rəhməti genişdir, tövbə qapısı hələ açıqdır – bu fürsəti qaçırma!