Аль-Муминун сүрөсү — Аят 100

1. Сөздөрдүн мааниси:

• لَعَلِّي: Балким, мага... (үмүт билдирүү)
• أَعْمَلُ صَالِحًا: Жакшылык иш кылам
• فِيمَا تَرَكْتُ: Таштап кеткен нерселерде (яъни, өткөрүп жиберген өмүрүмдө, кылбай калган жакшылыктарымда)
• كَلَّا: Жок! (тыюу, четке кагуу)
• كَلِمَةٌ هُوَ قَائِلُهَا: Ал айтып жаткан сөз (куру сөз, пайдасыз)
• بَرْزَخٌ: Тоскоол, тосмо (дуйнө менен акыреттин ортосундагы тосмо — кабыр)
• يُبْعَثُونَ: Алар кайра тирилтилишет

1. Аяттын түшүндүрмөсү:

Бул аят өлүм алдындагы каапыр адамдын абалын баяндайт. Ал өлүм келгенде: «Оо, Раббим! Мени (дуйнөгө) кайтарсаң, балким таштап кеткен жакшылык иштерди кылат элем» — деп сурайт. Бирок ага: «Жок! Бул анын айткан куру сөзү гана. Ал эми алардын артында (алдында) кайра тирилтиле турган күнгө чейин тосмо — барзах бар» — деп жооп берилет.

Башкача айтканда, өлгөн адамдар дуйнөгө кайтарылбайт. Алардын алдында кабыр тосмосу бар, ал тосмо аларды кайра тирилүү күнүнө чейин кармап турат. Ал айткан сөзү чындык эмес — эгер дуйнөгө кайтарылса да, берген убадасында турбайт, кайра эле тыюу салынган иштерди кылат. Ошондуктан анын өтүнүчү кабыл алынбайт, ага мөөнөт берилбейт.

1. Алынган пайдалар:

• Өлүмдөн кийин тобо кылуу мүмкүн эмес: Адам өлгөндөн кийин дуйнөгө кайтуу жок, ошондуктан өмүрүбүздө эле жакшылык иштерди кылып, тобо кылуубуз керек. Бул аят бизди убакытты бекер өткөрбөй, дагы эле мүмкүнчүлүк бар кезде жакшылыкка шашууга чакырат.
• Акыретке даярдык кылуу зарылдыгы: Ар бир адамдын алдында барзах — кабыр жашоосу бар. Ал жерде бизди жакшылык иштер гана куткарат. Бул бизди дүйнөнүн убактылуу жыргалчылыктарына алданып калбай, акыретти ойлоп жашоого үндөйт.
• Ырайымдуулук жана үмүт: Аллах Таала бизге өмүр бою тобо кылууга мүмкүнчүлүк берген. Бул — Улуу Ырайым. Кимде-ким күнөө кылса да, өлүм келгенге чейин тобо кылса, Аллах аны кечирет. Бул исламдын адамдарга болгон мээримин жана үмүтүн көрсөтөт.
• Курандын чындыгы: Бул аят өлүмдөн кийинки жашоонун чындыгын ачык баяндайт. Куран бизди эскертет: бул дүйнө өткөнчү, ал эми акырет — түбөлүк. Ошондуктан акылдуу адам Курандын насааттарын угуп, ага ылайык жашайт.