سوره مؤمنون — آیه 53

معانی واژگان:

• زُبُرًا: جمع «زبور» به معنای گروهها و دستههای پراکنده؛ برخی مفسران آن را به معنای کتابها و آیینهای جداگانه نیز دانستهاند.
• حِزْب: گروه و دستهای که بر یک عقیده و مسلک خاص گرد آمدهاند.
• فَرِحُونَ: شادمان و خوشحال، به آنچه نزد خود دارند دلخوش و مغرورند.

تفسیر آیه:

پس از آنکه پیامبران پیاپی آمدند و امتهای پیشین را به دین واحد و راه راست دعوت کردند، پیروان آنان پس از رفتن پیامبرانشان، راه خود را از هم جدا کردند و در دین خود تفرقه و پراکندگی ایجاد نمودند. آنان دین یگانه را به گروهها و دستههای گوناگون تقسیم کردند؛ هر گروهی به آیین و مسلک خاص خود چسبید و آن را دین حقیقی پنداشت. این آیه اشاره به امتهای پیشین دارد که پس از پیامبران خود، به فرقههای متعدد مانند یهود و نصاری و مجوس تقسیم شدند و هر دستهای به آنچه نزد خود داشت (از عقاید و اعمال، حتی اگر باطل بود) دلخوش و شادمان بود و گمان میکرد که تنها خودشان بر حق هستند و دیگران بر باطل. این وضعیت، هشداری است برای امت اسلامی که مبادا پس از پیامبر اکرم (صلیاللهعلیهوسلم) دچار چنین تفرقه و تحزبی شوند و دین واحد را به دستههای پراکنده تبدیل کنند.

فواید و پیامهای آیه:

• تفرقه و پراکندگی در دین، از بزرگترین آفتهایی است که امتهای پیشین را نابود کرد و مسلمانان باید از آن عبرت بگیرند و بر وحدت و اجتماع حول محور قرآن و سنت پایبند بمانند.
• هر گروهی که تنها به باورهای خود دلخوش باشد و به حقایق دیگران توجه نکند، در معرض غرور و گمراهی قرار میگیرد؛ پس باید با تواضع و انصاف، حقیقت را جستوجو کرد.
• اسلام دین وحدت و برادری است و تحزب و تعصب کورکورانه، با روح این دین سازگاری ندارد؛ مسلمانان باید اختلافات جزئی را کنار بگذارند و بر اصول مشترک تکیه کنند.
• شادی و خوشحالی تنها زمانی ارزشمند است که بر حق و حقیقت باشد، نه بر باطل و هوای نفس؛ انسان باید همواره خود را در معرض نقد و بررسی قرار دهد تا مبادا به چیزی که باطل است دلخوش شود.