Аль-Муминун сүрөсү — Аят 81

1. Сөздөрдүн мааниси:

• بَلْ (бал): «тескерисинче», «жок, андай эмес» деген мааниде — мурунку айтылган нерсени четке кагып, жаңы ойду баштоо үчүн келген сөз.
• مِثْلَ (мисла): «окшош», «дал ушундай» дегенди билдирет.
• الْأَوَّلُونَ (аль-аввалуун): «мурункулар», «илгеркилер», «ата-бабалар» — бул жерде каапырлык кылган өткөн коомдор (аад, самуд сыяктуу) көздөлөт.

1. Аяттын түшүндүрмөсү:

Аллах Таала бул аятта каапырлардын акыйкатка болгон мамилесин ачып берет. Алар пайгамбар алып келген ачык-айкын далилдерди, аят-белгилерди ой жүгүртүп карашкан жок. Тескерисинче, алар өздөрүнөн мурун өткөн, каапырлык кылган коомдордун — аад, самуд жана башкалардын — айткан сөздөрүн кайталап, «өлгөндөн кийин кайра тирилүү жок» деген жалган ойду ээрчишти. Алардын бул сөзү жаңылык эмес, илгерки каапырлардан калган эски жолдун уландысы гана болчу. Башкача айтканда, алар акыйкатты изилдеп, ойлонуп көрүүнүн ордуна, ата-бабаларынын адашкан жолун сокурларча ээрчип, ага эч кандай далилсиз эле карманып калышты.

1. Аяттан алынуучу пайдалар:

• Ой жүгүртүүгө чакыруу: Бул аят бизди эч ойлонбостон, ата-бабадан калган нерселерди сокурларча ээрчүүнүн туура эмес экенин көрсөтөт. Ислам акылды иштетүүгө, далилге таянууга үндөйт.
• Акыйкатты издөөнүн артыкчылыгы: Ар бир адам өзү жашаган коомдун же ата-бабасынын жолун эмес, акыйкатты издөөгө умтулушу керек. Ислам — бул ойлонуу жана изденүү дини.
• Жамааттык адашуудан сактануу: Көпчүлүк же мурункулар жасаган нерсе дайыма туура боло бербейт. Куран бизди көпчүлүккө эмес, акыйкатка таянууга чакырат.
• Ыймандын баалуулугу: Ыйман — жеке жоопкерчилик. Ар ким өзүнүн ишеними үчүн өзү жооп берет, ата-бабанын ишеними ага жооп бербейт.
• Курандын даанышмандыгы: Куран өткөн коомдордун тарыхын мисал кылып, бизге сабак алууга мүмкүнчүлүк берет. Бул — адамзатка болгон чоң мээрим жана жол көрсөтүү.