مؤمنون سۈرىسى — ئايەت 81

بەل قالۇ مىسلە ما قالەل ئەۋۋەلۇن

1) لۇغەت ئىزاھاتى:

• بەل: ئەمەلىيەتتە، ھەقىقەتتە (ئالدىنقى سۆزنى بىكار قىلىش ۋە ئەكسىنى ئوتتۇرىغا قويۇش ئۈچۈن كېلىدۇ).
• قالۇ: ئۇلار ئېيتتى.
• مىسلە: ئوخشاش، دەل ئوخشاش.
• ما: نېمىنى.
• قالەل: ئېيتتى.
• ئەۋۋەلۇن: ئاۋۋالقىلار، ئۆتكەن ئۈممەتلەر.

2) ئايەتنىڭ تەپسىرى:

بۇ ئايەتتە ئاللاھ تائالا مەككە كاپىرلىرىنىڭ قىياپىتىنى بايان قىلىپ، ئۇلارنىڭ ئۆلگەندىن كېيىن تىرىلىشنى ئىنكار قىلىشىنى ئاشكارىلايدۇ. ئۇلار پەقەت ئۆزلىرىنىڭ ئاتا-بوۋىلىرى ۋە ئۆتكەن ئۈممەتلەرنىڭ ئېيتقان سۆزلىرىنى تەكرارلىدى، يېڭى بىر دەلىل ياكى پىكىر ئوتتۇرىغا قويالمىدى. ئۇلارنىڭ ئېيتقان سۆزى ئىلگىرىكى ئاد، سەمۇد قاتارلىق كاپىر ئۈممەتلەرنىڭ ئېيتقان سۆزىگە دەل ئوخشاش ئىدى. ئۇلار ھەقىقەتەن ئۆزلىرىگە كەلگەن ئايەتلەر ۋە دەلىللەر توغرىسىدا ئويلىنىپ كۆرمىدى، بەلكى كۆر-كۆرۈنەرلىك پاكىتلارغا قارىماي، ئاتا-بوۋىلىرىنىڭ يولىنى ئەمەلىيەتتە سوراقسىز داۋاملاشتۇردى.

ئۇلارنىڭ بۇ قىلمىشى بىزگە شۇنى ئۆگىتىدۇكى، كىشى ئۆز ئەقلىنى ئىشلىتىپ، ھەقىقەتنى ئىزدىشى كېرەك، ئاتا-بوۋىلىرىنىڭ ياكى جەمئىيەتنىڭ ئەمەلىيىتىنى سوراقسىز قوبۇل قىلىش توغرا ئەمەس. ئاللاھ تائالا بىزنى ئۆز ئەقلىمىزنى ئىشلىتىپ، ئۇنىڭ ئايەتلىرى ھەققىدە چوڭقۇر ئويلىنىشقا، ھەقىقەتنى تونۇپ يېتىشكە ۋە ئۇنىڭغا ئەمەل قىلىشقا چاقىرىدۇ. بۇ ئايەت بىزگە شۇنى ئەسكەرتىدۇكى، ئىمان ۋە ئىنكار پەقەت بىر ئادەتنىڭ ياكى ئەنئەنىنىڭ داۋامى بولۇپ قالماستىن، بەلكى ھەر بىر ئادەم ئۆزىنىڭ ئەقلى ۋە قەلبى بىلەن ھەقىقەتنى تونۇشى ۋە ئۇنىڭغا ئەمەل قىلىشى كېرەك. ئاللاھ بىزنى ھەقىقەتنى قوبۇل قىلىدىغان ۋە ئۇنىڭغا ئەمەل قىلىدىغان سەمىمىي بەندىلەردىن قىلغاي.