Mo'minun surasi — Oyat 81

Kalimalarning ma'nolari:

• Bal: Yo'q, aksincha. Bu so'z avvalgi gapni rad etib, keyingi gapni tasdiqlash uchun keladi.
• Qolub: Ular aytdilar.
• Misla ma qolal-avvalun: Avvalgi (o'tgan) ummatlar aytgan so'zlarning o'xshashini.

Tafsir:

Ushbu oyatda Alloh taolo mushriklarning holatini bayon qilmoqda. Ular o'zlariga ko'rsatilgan mo''jizalar, dalillar va oyatlarga qaramay, haqni tan olish o'rniga, o'zlaridan oldin o'tgan kofir qavmlar aytgan so'zlarning aynan o'xshashini takrorladilar. Ya'ni, ular ham avvalgi ummatlar kabi qiyomatni, o'limdan keyin tirilishni va hisob-kitobni inkor etdilar. Ular: "Biz o'lgach, tuproq bo'lib ketganimizdan keyin yana tiriltirilamizmi? Bu aql bovar qilmaydigan gap!" degan ma'nodagi so'zlarni aytdilar. Xuddi Od va Samud qavmlari kabi ular ham o'z payg'ambarlarini yolg'onchiga chiqarib, ularga istehzo qilgan edilar. Bu oyatda ularning yangi bir narsa keltirmaganliklari, balki o'tmishdagi kofirlarning bema'ni so'zlarini takrorlaganliklari ta'kidlanmoqda. Ular o'z aql-idroklarini ishlatib, oyatlar haqida fikr yuritmadilar, balki ko'r-ko'rona taqlid qildilar.

Foydalar:

1. Inson o'z aqli va fikrini ishlatib, haqni izlashi lozim. Ko'r-ko'rona taqlid qilish — insonni halokatga olib boradigan yo'ldir.
2. Har bir davrda haqni inkor etuvchilarning dalillari bir-biriga o'xshash bo'ladi. Ular yangi dalil keltira olmaydilar, faqat eski so'zlarni takrorlaydilar.
3. Qur'on oyatlarida kelgan o'tmish qavmlarining qissalari — biz uchun ibratdir. Ular qanday qilib halok bo'lgan bo'lsalar, xuddi shunday yo'l tutganlar ham shunday oqibatga duchor bo'lishlari mumkin.
4. Payg'ambarlar va ularning da'vatlariga qarshi chiqqan har bir qavm, oxir-oqibatda o'z qilmishining jazosini tortgan. Bu esa haq yo'lidan borishning muhimligini ko'rsatadi.
5. Islom dini aql va tafakkurni qadrlaydi. Alloh taolo insonlarni o'ylashga, fikr yuritishga va dalillarni o'rganishga chorlaydi.