مؤمنون سۈرىسى — ئايەت 80

1. ئايەتتىكى چۈشەندۈرۈشكە ئېھتىياجلىق سۆزلەر:

• «يُحْيِي»: تىرىلدۈرىدۇ، ھاياتلىق بېرىدۇ.
• «يُمِيتُ»: ئۆلتۈرىدۇ، ھاياتلىقنى ئاخىرلاشتۇرىدۇ.
• «اخْتِلَافُ اللَّيْلِ وَالنَّهَارِ»: كېچە بىلەن كۈندۈزنىڭ ئالمىشىشى، بىرىنىڭ ئورنىغا يەنە بىرىنىڭ كېلىشى ۋە ئۇلارنىڭ ئۇزۇن-قىسقا بولۇشىدىكى پەرق.
• «أَفَلَا تَعْقِلُونَ»: ئەقلىڭلارنى ئىشلەتمەمسىلەر؟ ئويلىنىپ كۆرمەمسىلەر؟

1. ئايەتنىڭ تەپسىرى:

ئاللاھ تائالا بۇ ئايەتتە ئۆزىنىڭ بىرلىكىنى ۋە قۇدرىتىنى ئېنىق كۆرسىتىپ بېرىدۇ. ئۇ يەككە-يېگانە زاتكى، ئۆلۈكنى تىرىلدۈرۈش ۋە تىرىكنى ئۆلتۈرۈش پەقەت ئۇنىڭ قولىدا. ھېچكىم ئۇنىڭغا شېرىك بولالمايدۇ، ھېچكىم ئۇنىڭ ئىشىغا ئارىلىشالمايدۇ. ئۇ تىرىلدۈرگەندە ھېچكىم توسالغۇ بولالمايدۇ، ئۆلتۈرگەندە ھېچكىم قۇتقۇزالمايدۇ.

شۇنداقلا، كېچە بىلەن كۈندۈزنىڭ ئالمىشىپ تۇرۇشى، بىرىنىڭ ئورنىغا يەنە بىرىنىڭ كېلىشى، ئۇلارنىڭ قاراڭغۇلۇق ۋە يورۇقلۇق، ئۇزۇن ۋە قىسقا جەھەتتىن پەرقلىنىشى — بۇلارنىڭ ھەممىسى ئاللاھنىڭ ئىرادىسى ۋە ھۆكۈمرانلىقى ئاستىدا. بۇ تەرتىپلىك ئۆزگىرىشلەر ئاللاھنىڭ چەكسىز قۇدرىتىنى ۋە ئۇنىڭ يەككە ئىگىلىك ھوقۇقىنى كۆرسىتىدۇ.

ئى ئىنسانلار! سىلەر ھەر كۈنى كېچە بىلەن كۈندۈزنىڭ ئالمىشىپ تۇرۇشىنى، ھايات بىلەن ئۆلۈمنىڭ ئارىلىشىپ تۇرۇشىنى كۆرۈپ تۇرۇپ، نېمىشقا ئەقلىڭلارنى ئىشلەتمەيسىلەر؟ نېمىشقا بۇلارنىڭ ھەممىسىنى يارىتىپ، ئىدارە قىلىپ تۇرغان زاتنىڭ بىرلىكىنى تونۇپ يەتمەيسىلەر؟ ئەگەر سىلەر ئەقلىڭلارنى ئىشلەتسەڭلار، بۇ ئالەمدىكى ھەر بىر نەرسىنىڭ ئۆز ئىگىسى بارلىقىنى، ھەر بىر ئىشنىڭ ئۆز باشقۇرغۇچىسى بارلىقىنى چۈشىنىسىلەر. ئاللاھ سىلەرنى بۇ ئايەتلەر ئارقىلىق ئويلىنىشقا، تەپەككۇر قىلىشقا ۋە ئۇنىڭغا ئىمان ئېيتىشقا چاقىرىدۇ.

بۇ ئايەت بىزگە شۇنى ئۆگىتىدۇكى، ئاللاھنىڭ قۇدرىتى ۋە بىرلىكى ھەر كۈنى كۆز ئالدىمىزدا نامايان بولۇپ تۇرىدۇ. ھايات ۋە ئۆلۈم، كېچە ۋە كۈندۈز — بۇلارنىڭ ھەممىسى ئۇنىڭ ئىرادىسىگە بويسۇنغان. شۇڭا، ئەقلىمىزنى ئىشلىتىپ، بۇ ئالەمنىڭ يارىتىلغۇچىسىنى تونۇيلى، ئۇنىڭغا شۈكۈر قىلىپ، ئۇنىڭ يولىدا مېڭىپ، ئاخىرەتتە ئۇنىڭ رازىلىقىغا ئېرىشىش ئۈچۈن تىرىشايلى. ئاللاھ بىزنى ھىدايەت قىلغاي!