Ан-Нур сүрөсү — Аят 13

1. Сөздөрдүн мааниси:

• لَوْلَا — эмне үчүн... эмес, эмнеге... эмес (айыптоо, жемелөө маанисинде).
• جَاءُوا — алып келишпеди, келтиришпеди.
• عَلَيْهِ — ага (айтылган сөзгө, дооматка).
• أَرْبَعَةِ شُهَدَاءَ — төрт күбө.
• فَإِذْ — эми, ушундай болгондон кийин.
• عِندَ اللَّهِ — Аллахтын алдында, Аллахтын өкүмү боюнча.
• الْكَاذِبُونَ — жалган айтуучулар.

1. Аяттын түшүндүрмөсү:

Бул аят "ифк" окуясына байланыштуу түшкөн. Мунафыктар жана жалган сөз тараткандар Пайгамбарыбыздын (ага Аллахтын саламы жана батасы болсун) аялдарынын бирине, тактап айтканда, Аишага (Аллах андан ыраазы болсун) жалаа жапкан эле. Аллах Таала бул аятта ошол жалааны тараткандарга катуу жооп берүүдө.

Аллах айтат: эмнеге алар өздөрү айткан бул оор дооматын далилдөө үчүн төрт күбө келтиришпейт? Эгер алар айткан сөздөрүнүн чындыгын тастыктай турган төрт адилеттүү күбөнү алып келбесе — алар эч качан алып келе да алышпайт — анда Аллахтын өкүмү боюнча алар жалган айтуучулар. Алар өздөрүнүн ичинде айткан сөздөрүн чын деп ойлосо да, Аллахтын шарияты боюнча алар жалганчылар, анткени Аллах төрт күбөсүз ушундай сөздү айтууну арам кылган.

Бул аят исламдын ар-намыс коргоо, абийирдүүлүк жана коомдук тартипти сактоо жаатындагы катуу принциптерин көрсөтөт. Исламда адамдын абийирине шек келтирүү, жалаа жабуу — эң чоң күнөөлөрдөн. Ал эми мындай оор сөздү айтуу үчүн төрт адилеттүү күбөнүн болушу талап кылынат. Бул өкүм адамдардын ортосунда сүйлөөдө этият болууга, ойлоп айтууга үндөйт.

1. Аяттан алынуучу пайдалар:

• Ислам абийирди, ар-намысты жана адамдын беделин коргоого чоң маани берет. Бул дин адамдардын ортосунда жалаа, ушак, жалган сөз таратууга жол бербейт.
• Ар бир сөз үчүн жоопкерчилик бар. Ойлонбой айтылган сөз адамды Аллахтын алдында жалганчылардын катарына кошуп коюшу мүмкүн.
• Ислам — адилеттик жана тазалык дини. Ал адамдардын ортосунда ишенимди, таза мамилени орнотууга чакырат.
• Курандын өкүмдөрү адам баласынын жыргалчылыгы үчүн. Жалаа жана ушак коомду бузат, үй-бүлөлөрдү кыйратат. Ошондуктан Аллах ага катуу тыюу салган.
• Бул аят бизге: "Кимдир бирөө жөнүндө жаман сөз айтпасак, жалаа жаппасак, коомдо тынчтык жана ынтымак орнойт" деген сабакты берет. Ислам — тынчтык, тазалык жана адеп-ахлак дини.