Furqan surəsi — Ayə 23

1) Bəzi sözlərin izahı:

• وَقَدِمْنَا (və qadimnə): “Biz yönəldik, üz tutduq, qəsd etdik” mənasındadır. Burada Allahın qullarının əməllərini dəyərləndirmək üçün onlara tərəf yönəlməsi məcazi şəkildə ifadə olunur.
• هَبَاءً (həbaən): Günəş şüası düşən yerdə havada üzən çox incə, toz zərrəcikləri kimi görünən şeydir. Yəni heç bir dəyəri olmayan, tez itib batil olan şey.
• مَنثُورًا (mənsurən): “Səpələnmiş, dağılmış, hər tərəfə yayılmış” deməkdir.

2) Ayənin təfsiri:

Bu ayədə Allah-Təala qiyamət günü kafirlərin dünyada etdikləri yaxşı işlərə necə baxacağını bildirir. Onlar dünyada yaxşılıq etmiş ola bilərlər: kasıblara kömək, qohumlara qayğı, xeyirxahlıq və s. Amma bu əməllər imanla, ixlasla və Peyğəmbərin (sallallahu aleyhi və səlləm) göstərdiyi yolla edilmədiyi üçün axirətdə heç bir fayda verməyəcək. Allah onların bu əməllərini sanki günəş işığında görünən xırda toz zərrəcikləri kimi edəcək — yəni tamamilə puç, dəyərsiz və dağılmış hala salacaq.

Bu o deməkdir ki, əməlin axirətdə qəbul olunması üçün üç şərt vacibdir: Allaha iman, yalnız Onun üçün ixlas və Rəsulullahın (sallallahu aleyhi və səlləm) sünnəsinə uyğunluq. Bu şərtlər olmadan ən böyük xeyirxahlıqlar belə savabsız qalır.

Ey insan! Bu ayə bizə böyük bir xəbərdarlıqdır. Dünyada yaxşı işlər görmək gözəldir, lakin onların əbədi fayda gətirməsi üçün iman və ixlasla birləşməsi lazımdır. Gəl, əməllərimizi Allaha imanla, səmimi qəlbdən və Peyğəmbərin yoluna uyğun şəkildə edək ki, qiyamət günü onlar toz kimi dağılmasın, əksinə nur kimi parlasın və bizi Cənnətə aparsın. Allah bizə imanla, ixlasla və sünnəyə uyğun əməl etməyi nəsib etsin!