Naml surasi — Oyat 14

Kalimalarning ma'nolari:

• جَحَدُوا – inkor qildilar, tan olmadilar.
• وَاسْتَيْقَنَتْهَا – qalblari bilan qat'iy ishonch hosil qilgan edilar.
• ظُلْمًا – zulm qilganlari, haqni buzganlari uchun.
• عُلُوًّا – kibr-u havo, o'zlarini baland tutishlari sababli.
• عَاقِبَةُ الْمُفْسِدِينَ – buzg'unchilarning oxiri, oqibati.

Tafsir:

Alloh taolo Muso alayhissalomga to'qqizta aniq va ravshan mo''jiza bergan edi. Bu mo''jizalar uning haq payg'ambar ekanligini va da'vatining to'g'riligini yaqqol isbotlardi. Ammo Fir'avn va uning qavmi bu oyatlarni ko'rdilar, qalblari bilan ularning haq ekanligini qat'iy bildilar, lekin tillari bilan inkor qildilar va Allohdan kelganligini tan olmadilar. Buning sababi esa ularning zulmkorligi, haqdan yuz o'girganligi va kibr-u takaabburlik qilib, haqni tan olishdan o'zlarini yuqori tutganliklari edi. Ular Musoning da'vatiga bo'ysunishni o'zlariga or deb bildilar.

So'ngra Alloh taolo Payg'ambarimiz Muhammad sollallohu alayhi vasallamga qarata: "Qarang, buzg'unchilarning oqibati qanday bo'ldi?" – deydi. Ya'ni, ular Yer yuzida kufr va gunohlar bilan buzg'unchilik qildilar, natijada Alloh ularni dengizga g'arb qilib, halok etdi. Bu hol ularning barchasini qamrab oldi, hech biri qutulib qolmadi. Bu voqeada ibrat oluvchilar uchun katta saboq bor. Shuningdek, bu hol Quraysh kofirlariga o'xshash bo'lib, ular ham o'z kibrlari tufayli haqni inkor etdilar.

Foydalar:

1. Inson qalbi bilan haqni bilsa ham, kibr va manmanlik tufayli uni inkor etishi mumkin. Bu eng katta gunohlardan biri bo'lib, insonni halokatga yetaklaydi.
2. Haqni bilishning o'zi kifoya emas, balki unga amal qilish va iqror bo'lish ham lozim. Bilgan holda inkor qilish – ikki karra gunohdir.
3. Zulm va kibr – insonni halokatga olib boradigan eng xavfli illatlardir. Kimki o'zini haqdan yuqori tutsa, oxir-oqibat xor bo'ladi.
4. Allohning azobi zolimlardan kechikishi mumkin, lekin ularni tark etmaydi. Har bir buzg'unchi o'z qilmishining jazosini albatta ko'radi.
5. Tarixdagi o'tgan ummatlarning taqdiri – biz uchun ibrat maktabidir. Kimki ularning yo'lidan yursa, ularning oqibatiga duchor bo'ladi.
6. Islomda kamtarlik va haqni tan olish – buyuk fazilatdir. Kimki haqni eshitsa, darhol qabul qilishi kerak, kibr qilmasligi lozim.