سوره نمل — آیه 14

معانی کلمات:

• جَحَدُوا: انکار کردند، به زبان انکار نمودند.
• اسْتَیْقَنَتْهَا: یقین داشتند به آن، به حقیقت آن پی برده بودند.
• ظُلْمًا: به خاطر ستمگری و تجاوز از حق.
• عُلُوًّا: به دلیل تکبّر و برتریجویی.
• عَاقِبَةُ: سرانجام و پایان کار.
• مُفْسِدِین: تباهکاران، کسانی که در زمین فساد میکنند.

تفسیر آیه:

خداوند متعال در این آیه از حال فرعونیان و قوم موسی علیهالسلام خبر میدهد که با وجود آنکه معجزات روشن و آشکاری مانند تبدیل عصا به اژدها، ید بیضا (درخشیدن دست)، شکافته شدن دریا و دیگر نشانههای الهی را دیدند و در دل به حقانیت آنها یقین پیدا کردند، اما با این حال، آنها را انکار نمودند و به زبان، نپذیرفتند که اینها از جانب خداوند است.

انگیزه این انکار و تکذیب، دو چیز بود: ستمگری و تکبّر. آنها نمیخواستند در برابر حق تسلیم شوند و برتری خود را از دست بدهند. از این رو، با وجود یقین قلبی، به انکار روی آوردند و راه کفر و طغیان را در پیش گرفتند.

خداوند در ادامه، پیامبرش را مورد خطاب قرار میدهد و میفرماید: «پس بنگر که سرانجام کار مفسدان چگونه شد!» یعنی به عاقبت آنان بنگر که چگونه در دریا غرق شدند و نابود گشتند. آنان که در زمین فساد میکردند و مردم را گمراه مینمودند، سرانجامشان هلاکت و عذاب الهی بود. این پایان کار همه کسانی است که با وجود آگاهی و یقین، راه ستم و تکبّر را در پیش گیرند و آیات خدا را انکار کنند.

فواید و درسهای آیه:

1. یقین قلبی، بدون تسلیم عملی، سودی ندارد: دانستن حق و یقین به آن، تا زمانی که انسان در عمل تسلیم نشود و به زبان و رفتار اقرار نکند، او را نجات نمیدهد. فرعونیان یقین داشتند اما انکار کردند و هلاک شدند.
2. ستم و تکبّر، مانع پذیرش حق است: بزرگترین حجابهای شناخت و پذیرش حقیقت، ظلم و برتریجویی است. انسان متکبّر هرگز تن به حق نمیدهد، حتی اگر آن را کاملاً درک کند.
3. انکار حق، زمینهساز فساد در زمین است: کسانی که با علم و آگاهی، آیات خدا را انکار میکنند، نه تنها خود گمراه میشوند، بلکه با فریب مردم و ایجاد شبهه، زمین را به فساد میکشند و مانع هدایت دیگران میشوند.
4. عاقبت مفسدان، عبرت است: تاریخ پر است از سرنوشت کسانی که با وجود قدرت و امکانات فراوان، به دلیل انکار حق و فسادگری، نابود شدند. این آیات برای ما درس عبرت است که از راه آنان پیروی نکنیم و در برابر حق، فروتن باشیم.
5. خداوند بر همه چیز آگاه است: خداوند از یقین درونی آنان آگاه بود و بر اساس آن، آنان را مجازات کرد. این نشان میدهد که اعمال ما بر اساس نیتها و باورهای درونیمان سنجیده میشود و هیچ چیز بر خدا پوشیده نیست.