نمل سۈرىسى — ئايەت 42

1. ئايەتتىكى چۈشەندۈرۈشكە موھتاج سۆزلەر:

• ﴿فَلَمَّا جَاءَتْ﴾: يەنى بەلقىس (سەبەئ مەلىكىسى) سۇلەيمان ئەلەيھىسسالامنىڭ ھۇزۇرىغا كەلگەن چاغدا.
• ﴿أَهَكَذَا عَرْشُكِ﴾: بۇ سېنىڭ تەختىڭمۇ؟ دېگەن مەنىدە، ئۇنى سىناش ۋە ئۇنىڭ ئەقلىنى بىلىش ئۈچۈن سورالغان سوئال.
• ﴿كَأَنَّهُ هُوَ﴾: گويا بۇ شۇ تەختنىڭ ئۆزىدۇر، دېگەن مەنىدە.
• ﴿وَأُوتِينَا الْعِلْمَ﴾: بىزگە ئىلم بېرىلدى، يەنى ئاللاھنىڭ قۇدرىتى ۋە پەيغەمبەرلىكنىڭ ھەقلىقىنى بىلىش ئىلمى.
• ﴿مِن قَبْلِهَا﴾: بۇ ئايەتلەردىن ۋە بۇ ۋەقەلەردىن ئىلگىرى.
• ﴿وَكُنَّا مُسْلِمِينَ﴾: بىز ئاللاھنىڭ ئەمرىگە بويسۇنغۇچى، ئىسلام دىنىغا ئەمەل قىلغۇچى ئىدۇق.

1. ئايەتنىڭ تەپسىرى:

بەلقىس سۇلەيمان ئەلەيھىسسالامنىڭ ھۇزۇرىغا كەلگەندە، ئۇنىڭ تەختى ئۇنىڭ ئالدىغا كەلتۈرۈلگەن ئىدى. سۇلەيمان ئەلەيھىسسالام ئۇنىڭ ئەقلىنى ۋە زېھنىنى سىناش ئۈچۈن: «بۇ سېنىڭ تەختىڭمۇ؟» دەپ سورىدى. بەلقىس تەختكە قاراپ، ئۇنىڭ ئۆز تەختىگە ئوخشايدىغانلىقىنى كۆردى، ئەمما ئۇنىڭ دەل ئۆزى ئىكەنلىكىنى جەزملەشتۈرەلمىدى. شۇڭا ئۇ ئەقىللىقلىق ۋە ئەدەب بىلەن: «گويا بۇ شۇ تەختنىڭ ئۆزىدۇر» دەپ جاۋاب بەردى. ئۇ بۇ جاۋابى بىلەن نە ئىنكار قىلدى، نە ئېنىق ئېتىراپ قىلدى، بەلكى ئوتتۇرا يول تۇتتى. بۇ ئۇنىڭ كامىل ئەقلىنى ۋە پاراسەتلىك ئىكەنلىكىنى كۆرسەتتى.

سۇلەيمان ئەلەيھىسسالام بەلقىسنىڭ بۇ جاۋابىدىن ئۇنىڭ ئەقىللىق ۋە زېرەك ئىكەنلىكىنى بىلدى. ئاندىن ئۇ ئاللاھنىڭ ئۆزىگە ۋە ئاتا-بوۋىلىرىغا بەرگەن نېمەتلىرىنى ئەسلەپ: «بىزگە بۇ ئىلم بۇنىڭدىن ئىلگىرى بېرىلگەن ئىدى، بىز ئاللاھنىڭ ئەمرىگە بويسۇنغۇچى، ئىسلام دىنىغا ئەمەل قىلغۇچى ئىدۇق» دېدى. يەنى بىز ئاللاھنىڭ قۇدرىتىنى، ئۇنىڭ ھەممە ئىشقا قادىر ئىكەنلىكىنى، پەيغەمبەرلىكنىڭ ھەقلىقىنى بۇ ۋەقەلەردىن ئىلگىرىلا بىلگەن ئىدۇق، ۋە ئاللاھنىڭ ھۆكمىگە ئىتائەت قىلىپ، ئۇنىڭ دىنىدا مۇستەھكەم تۇرۇپ كەلدۇق.

بۇ ئايەتتىن ئىبرەت: ئاللاھ تائالا ئۆزىنىڭ قۇدرىتى بىلەن ئادەمنىڭ ئەقلىنى ۋە ئىلمىنى سىنايدۇ. ئەقىللىق كىشى ھەر قانداق ئىشتا ئوتتۇرا يول تۇتۇپ، ھەقىقەتنى ئىنكار قىلمايدۇ ۋە ئۇنىڭغا ئېنىق ئېتىراپ قىلىشتىن قورقمايدۇ. شۇنداقلا، ئاللاھنىڭ نېمەتلىرىنى ئەسلەش ۋە ئۇنىڭغا شۈكۈر قىلىش مۇئمىننىڭ ئالاھىدىلىكىدۇر. ئىسلام دىنى بىزنى ئاللاھنىڭ ئەمرىگە بويسۇنۇشقا، ئۇنىڭ ھۆكمىگە ئىتائەت قىلىشقا ۋە ھەر ئىشتا ئۇنىڭ رازىلىقىنى ئىزدەشكە يېتەكلەيدۇ. بۇ ئايەت بىزگە ئىلم ۋە ئەقىلنى ئاللاھنىڭ رازىلىقى ئۈچۈن ئىشلىتىش، ھەمدە ھەر قانداق ئەھۋالدا ئىسلام دىنىغا ئەمەل قىلىش لازىملىقىنى ئۆگىتىدۇ.