Ankabut surasi — Oyat 56

Kalimalarning ma'nolari:

• Yā ‘ibādī: Ey bandalarim.
• Arḍī wāsi‘ah: Mening yerim kengdir.
• Fa-iyyāya fa‘budūn: Bas, faqat Mengagina ibodat qilinglar.

Tafsir:

Ey iymon keltirgan bandalarim! Agar biror yurtda Allohga ibodat qilishda to‘siqlarga duch kelsangiz, dindorligingizni ochiq izhor eta olmasangiz yoki diningiz uchun azob-uqubatlarga uchrasangiz, unda o‘sha yerdan chiqib, Allohning keng yeriga hijrat qiling. Zero, Allohning yeri kengdir — Uning bandalari uchun butun yer yuzini ibodat qilish maydoni qilib bergan. Qayerda bo‘lsangiz ham, Alloh sizni rizqlantirishga qodirdir. Bas, sizlar faqat Allohning O‘ziga ibodat qilinglar, Unga hech narsani sherik qilmanglar. Agar bir yurtda ibodat qilishga imkon bo‘lmasa, boshqa yurtga hijrat qilib, u yerda ham faqat Allohga xolis ibodat qilishda davom etinglar. Bu oyat Makkada azob chekayotgan zaif musulmonlarga nisbatan nozil bo‘lgan bo‘lib, ularni hijrat qilishga va Allohning keng yerida O‘z dinini erkin amal qilishga undaydi.

Foydalar:

1. Hijrat — iymonning amaliy isboti: Bu oyat musulmonga dinini erkin amal qilish uchun yurtini tark etish joizligini, hatto zarurat bo‘lsa, vojibligini o‘rgatadi. Bu esa iymonning qadrini va Alloh yo‘lidagi sabr-qanoatni ulug‘laydi.
2. Allohning yeri keng — umidsizlikka o‘rin yo‘q: Bandaga biror joyda qiyinchilik bo‘lsa, Allohning yeri keng ekanini eslatish orqali umid bag‘ishlaydi. Musulmon hech qachon tushkunlikka tushmaydi, chunki Allohning rahmati va rizqi har yerda bor.
3. Ibodatning pokligi: Oyatda "faqat Mengagina ibodat qilinglar" deyilishi bilan tavhid — yagona Allohga xolis ibodat qilishning muhimligi ta’kidlanadi. Bu musulmon qalbini shirkdan tozalaydi va uni faqat Allohga bog‘laydi.
4. Islomda erkinlik va qadr: Islom dini bandani zulm va azob ostida qolishga majbur qilmaydi, balki unga erkin hayot kechirish va dinini himoya qilish yo‘llarini ko‘rsatadi. Bu esa Islomning insoniy qadr-qimmatga bo‘lgan hurmatini namoyon etadi.
5. Rizq kafolati: Alloh bandasiga hijrat qilganda ham rizq berishini va’da qiladi. Bu esa musulmonning Allohga bo‘lgan tavakkulini mustahkamlaydi va dunyo tashvishlaridan xalos qiladi.