Ankabut surasi — Oyat 57

Kalimalarning ma'nolari:

• Zoiqatul mavt – o'limning ta'mini totuvchi, ya'ni har bir jon o'limni albatta tatib ko'ruvchidir.
• Turja'un – qaytarilasiz, ya'ni qaytib kelttirilasiz.

Tafsir:

Alloh taolo bu oyatda bandalariga o'lim haqiqatini eslatib, ularni bu haqiqatdan g'ofil bo'lmaslikka chaqiradi. Har bir jon – xoh u mo'min bo'lsin, xoh kofir, xoh boy, xoh kambag'al, xoh podshoh, xoh oddiy odam – albatta o'limning ta'mini totadi. Bu dunyoda hech kim o'limdan qochib qutula olmaydi. O'lim har bir insonning boshiga muqarrar keladigan haqiqatdir.

Keyin Alloh taolo: "So'ngra albatta Bizga qaytarilasiz", deb xabar beradi. Ya'ni o'limdan keyin qiyomat kuni qayta tirilish bor va barcha bandalar Yagona Allohning huzuriga qaytadilar. O'sha kuni har bir inson o'z qilgan amallariga yarasha mukofot yoki jazo oladi. Bu qaytish hech kimning ixtiyorida emas, balki hamma uchun majburiydir.

Ushbu oyat musulmonlarni hijrat qilishga undash, Alloh yo'lida jihod qilishga chorlash va o'limdan qo'rqib, to'g'ri yo'ldan qaytmaslikka da'vat etish maqsadida nozil qilingan. O'limdan qo'rqib, Allohning amrini tark etish – bu noto'g'ri yo'ldir. Chunki o'lim har qanday holatda ham keladi, qaerda bo'lmasin, qanday sharoitda bo'lmasin.

Foydalar:

1. Ushbu oyat insonga o'lim haqiqatini eslatib, uni bu dunyoga berilib ketishdan saqlaydi va oxirat uchun amal qilishga undaydi.
2. O'limdan qo'rqib, Allohning buyruqlarini tark etish – behuda ish ekanini o'rgatadi. Chunki o'limdan qochib qutilib bo'lmaydi.
3. Qayta tirilish va hisob-kitobga ishonish insonni gunohlardan saqlaydi va yaxshi amallarga chorlaydi.
4. Bu oyat mo'minlarga tasalli beradi: bu dunyodagi qiyinchiliklar va azob-uqubatlar vaqtinchalikdir, asl hayot oxiratdagi hayotdir.
5. Allohga qaytishning muqarrarligini bilish insonni kamtarlikka, o'zini tekshirishga va hayotini ma'no bilan yashashga yetaklaydi.