Ankabut surasi — Oyat 66

Kalimalarning ma'nolari:

• لِيَكْفُرُوا – Ular berilgan ne'matlarga noshukurlik qilsinlar, ya'ni inkor etsinlar.
• آتَيْنَاهُمْ – Biz ularga bergan narsalarimiz (ne'matlar, xavfsizlik, rizq va hokazo).
• وَلِيَتَمَتَّعُوا – Va ular dunyoda (vaqtincha) foydalansinlar, lazzatlansinlar.
• فَسَوْفَ يَعْلَمُونَ – Bas, ular yaqinda (o'zlari ko'rib) bilib oladilar (oqibatini).

Tafsir:

Ushbu oyat avvalgi oyatdagi holatga bog'liq bo'lib, u yerda Alloh taolo kofirlarning dengizda xavf-xatar kelganda faqat Ungagagina iltijo qilishlari, qutqarilgach esa yana shirkka qaytishlari bayon qilingan edi. Endi esa Alloh taolo ularning bu xatti-harakatining sababi va oqibatini bayon qilmoqda.

Ya'ni, ular dengizda halokatdan qutqarilgach, o'sha paytdagi tavhid va ixloslarini unutib, yana butlarga sig'inishga qaytadilar. Buning sababi shuki, ular Alloh taolo bergan ne'matlarga (najot, hayot, rizq va boshqalarga) noshukurlik qilishni va dunyo lazzatlaridan vaqtincha foydalanishni xohlaydilar. Ular o'zlarini shu dunyoda erkin va mas'uliyatsiz his qilishni, faqat o'zlarining istaklari va ehtiroslariga ergashishni maqsad qilganlar.

Ammo Alloh taolo ularni qattiq ogohlantirib: "Bas, ular yaqinda bilib oladilar", deydi. Ya'ni, ular o'z qilmishlarining oqibatini, noshukurlik va shirkning jazosini, o'lim va qiyomat kunida ularni kutayotgan azobni albatta ko'radilar. Bu — ularga nisbatan qattiq tahdid va ogohlantirishdir.

Foydalar:

1. Noshukurlik — halokat sababidir: Alloh taolo bergan har qanday ne'matga shukr qilish lozim. Ne'matni inkor etish yoki undan noto'g'ri maqsadda foydalanish insonni halokatga olib boradi.
2. Qiyinchilikda chin iymon, osudalikda esa unutish — munofiqlik alomatidir: Mo'min kishi qiyin paytda ham, oson paytda ham Allohga sodiq qoladi. Iymon faqat qiyin damlarda emas, balki har doim amal qilinishi kerak.
3. Dunyo lazzatlari vaqtinchalikdir: Bu oyat bizga eslatadiki, dunyo matolari va lazzatlari o'tkinchidir. Abadiy hayot — oxiratdir. Shuning uchun aqlli inson o'tkinchi lazzatlar uchun abadiy saodatni boy bermaydi.
4. Allohning jazosi kechiksa ham, albatta keladi: "Fasavfa ya'lamun" (yaqinda bilib oladilar) degan so'z — Allohning va'dasi haqdir. Gunohkorlar qanchalik kechiksa ham, jazo albatta ularni topadi. Bu mo'minlarga sabr va ishonch bag'ishlaydi.
5. Ne'matlar sinovdir: Alloh bergan ne'matlar — bu imtihondir. Kim bu imtihondan yaxshi chiqsa, ya'ni shukr qilsa, Alloh unga yanada ko'proq beradi. Kim noshukurlik qilsa, azobga duchor bo'ladi.