Аль Имран сүресі — Аят 80

1. Сөздердің мағынасы:

• وَلَا يَأْمُرَكُمْ — және сендерге әмір етпейді.
• أَن تَتَّخِذُوا — қабыл алуларың, ұстануларың.
• الْمَلَائِكَةَ — періштелер.
• وَالنَّبِيِّينَ — пайғамбарлар.
• أَرْبَابًا — тәңірлер, құдайлар (яғни Аллаһтан басқа табынатын нәрселер).
• أَيَأْمُرُكُم — сендерге әмір ете ме? (таңырқау және жоққа шығару мағынасында).
• بِالْكُفْرِ — күпірлікке, имансыздыққа.
• بَعْدَ إِذْ أَنتُم مُّسْلِمُونَ — сендер мұсылман болғаннан кейін.

1. Аяттың тәпсірі:

Бұл аятта Аллаһ Тағала пайғамбарларға тән қасиетті баяндайды: ешбір пайғамбар өз қауымына періштелерді немесе пайғамбарларды Аллаһтан басқа тәңір етіп ұстануға әмір етпейді. Себебі бұл — күпірлікке шақыру болар еді, ал пайғамбарлар адамдарды тек Аллаһты тануға, Оның әмірлерін орындауға және Оған ғана құлшылық етуге шақырады.

Тарихта кейбір адамдар періштелерді Аллаһтың қыздары деп санап, оларға табынған (мысалы, Мекке мүшріктері). Ал яһудилер мен христиандар Ұзайыр мен Мәсіхті (Исаны) тәңір деңгейіне көтерген. Бұл аят осыған жауап ретінде: «Пайғамбар сендерді күпірлікке шақыра ма, ал сендер мұсылман болып, Аллаһқа бойсұнған болатынсыңдар?» — деп таңырқау мен жоққа шығару арқылы ой тастайды. Яғни, бұл мүлдем мүмкін емес нәрсе.

Бұл аяттың басты мағынасы: пайғамбарлардың міндеті — адамдарды Аллаһқа ғана құлшылық етуге шақыру, ал Аллаһтан басқаға табынуға шақыру емес. Кімде-кім пайғамбарды немесе періштені Аллаһқа теңеп, оған құлшылық етсе, ол күпірлікке түскен болады.

1. Аяттан алынатын пайдалар:

• Бұл аят Аллаһтың жалғыздығын (таухид) растайды және Аллаһтан басқаға құлшылық етудің қате екенін анық көрсетеді.
• Пайғамбарлардың барлығы бір мақсатпен келген: адамдарды Аллаһқа ғана құлшылық етуге шақыру. Олар ешқашан өздерін немесе періштелерді тәңір етіп ұстануға әмір етпеген.
• Ислам — адамды күпірліктен иманға, қараңғылықтан нұрға шығаратын дін. Мұсылман болған адам үшін қайтадан күпірлікке қайту — үлкен қателік және ол ақылға сыймайтын нәрсе.
• Бұл аят адамдарды ойлануға шақырады: егер сен Аллаһқа бойсұнып, мұсылман болсаң, сені күпірлікке шақыратын ешбір нәрсеге ермеуің керек.
• Ислам діні адамды Аллаһпен тікелей байланысқа шақырады, араға делдалдарды қоюға тыйым салады. Бұл — адам баласына үлкен жеңілдік және абырой.

Осы аят арқылы біз Исламның негізгі ұстанымы — тек Аллаһқа ғана құлшылық ету екенін және пайғамбарлардың барлығы осыған шақырғанын түсінеміз. Бұл — иманның ең биік шыңы және жүректің тыныштығының кепілі.