Sure Âl-i İmrân — Ayet 80

Kelime Anlamları:

• Erbâben (أَرْبَابًا): Rabler, ilahlar, kendisine ibadet edilen varlıklar. Tekili "rabb"tir.
• Eyyemürüküm (أَيَأْمُرُكُمْ): Size emreder mi? Burada istifham (soru) takrîrîdir, yani inkâr ve kınama anlamı taşır.
• Küfür (بِالْكُفْرِ): İman etmeyi terk edip Allah'a ortak koşmak veya O'nu inkâr etmek.
• Müslimûn (مُسْلِمُونَ): Allah'a teslim olmuş, O'nun emirlerine boyun eğmiş kimseler.

Tefsir:

Bu âyet-i kerîme, peygamberlerin ve meleklerin Allah'ın kulları olduğunu, onlara ibadet edilemeyeceğini ve hiçbir peygamberin ümmetini böyle bir şeye çağırmayacağını açıkça beyan etmektedir. Allah Teâlâ, peygamberlerini ve melekleri rabler edinmenin küfür olduğunu haber veriyor. Zira peygamberler de melekler de Allah'ın yaratılmış kullarıdır; onlar ancak Allah'ın emirlerini tebliğ ederler ve insanları yalnızca Allah'a ibadet etmeye davet ederler.

Âyetin hitabı, Ehl-i Kitap'a ve özellikle de kendilerine kitap verilen topluluklara yöneliktir. Onlardan bazıları, peygamberleri ve melekleri ilahlaştırmış, onlara ibadet etmişti. Meselâ bazıları meleklerin Allah'ın kızları olduğunu söyleyerek onlara tapmış, bazıları da Üzeyir'i ve Mesih'i (İsa aleyhisselam) Allah'ın oğlu iddia ederek onlara kulluk etmişti. İşte bu âyet, böyle bir sapkınlığın asla peygamberlerin öğretisi olamayacağını vurgulamaktadır.

Allah Teâlâ, bu soruyu kınama üslubuyla soruyor: "Size, Müslüman olduktan sonra küfrü mü emreder?" Yani hiçbir akıl sahibi, kendisine iman edip teslim olan bir topluluğu, Allah'a ortak koşmaya çağırmaz. Peygamberlerin görevi, insanları Allah'a davet etmek, O'na ibadet etmeye yönlendirmektir. Onların asla böyle bir emri olamaz. Bu, aklen de naklen de imkânsızdır.

Bu âyet bize şu gerçeği öğretir: İslam'ın temel ilkesi, yalnızca Allah'a ibadet etmek ve O'na hiçbir şeyi ortak koşmamaktır. Peygamberler, bu ilkenin tebliğcileridir; onlara saygı duymak, onları sevmek ve onlara uymak gerekir, ancak onları ilahlaştırmak asla caiz değildir. Sevgide aşırı gitmek, bir varlığı Allah'ın yerine koymak, insanı küfre götüren en büyük tehlikedir.

Sevgili Müslüman! Bu âyet, seni şirkten uzak tutan ve tevhid inancını pekiştiren bir uyarıdır. Peygamberlerin ve meleklerin bile Allah'ın kulları olduğunu bilmek, senin imanını güçlendirir. Onlar ne kadar yüce olursa olsun, yaratılmıştır ve ibadete layık değildir. İbadet yalnızca Allah'a mahsustur. Bu bilinçle yaşayan bir mümin, hiçbir zaman sapıklığa düşmez ve Allah'ın rızasını kazanır. Unutma ki Allah, seni karanlıklardan aydınlığa çıkarmak için peygamberler göndermiştir. Onların daveti, seni yalnızca Allah'a kulluk etmeye çağırır. Bu çağrıya icabet edenler, dünyada huzur, ahirette kurtuluş bulurlar.