Лукман сүресі — Аят 11

1. Сөздердің мағынасы:

• خَلْقُ اللَّهِ — Аллаһтың жаратқаны, жаратылысы.
• فَأَرُونِي — «Маған көрсетіңдерші» деген мағынада, яғни дәлел келтіріңдер дегенді білдіреді.
• مَاذَا خَلَقَ — «Не жаратты?» деген сұрақ.
• الَّذِينَ مِن دُونِهِ — «Одан басқа» яғни Аллаһтан өзге табынып жүрген тәңірлері.
• الظَّالِمُونَ — залымдар, яғни ширкке батқан кәпірлер.
• ضَلَالٍ مُّبِينٍ — ашық адасу, анық тура жолдан таю.

1. Аяттың тәпсірі:

Осы аятта Аллаһ Тағала адамдарға айналадағы жаратылыстарға назар салуға шақырады. Көктер, жер, таулар, өзендер, ағаштар, жануарлар — осының бәрі Аллаһтың жаратқаны. Осындай ұлы жаратылысты жаратқан Аллаһ болса, енді мүшріктерге сұрақ қойылады: «Сендер Аллаһтан өзге табынып жүрген тәңірлерің не жаратты? Маған көрсетіңдерші!» Яғни олардың пұттары, бұттары, өздері ойдан шығарған тәңірлері бір түйір топырақ та, бір тамшы су да, бір жапырақ та жарата алмайды. Олардың өздері жаратылған, ал жарата алмайды.

Сондықтан аяттың соңында Аллаһ былай деп қорытындылайды: «Жоқ, залымдар ашық адасуда». Яғни ширкке батқан адамдар тура жолдан анық тайған, олардың адасуы күндей айқын. Себебі жаратушы мен жаратылғанды теңестіру — ақылға да, табиғатқа да, аянға да қайшы келетін үлкен қателік. Бұл аят тек сол замандағы мүшріктерге ғана емес, жалпы Аллаһтан өзгеге табынып, Оған серік қосқан барлық адамдарға қатысты ескерту.

1. Аяттан алынатын пайдалы ғибраттар:

• Әлемдегі әрбір жаратылыс Аллаһтың құдіретіне куә. Айналаға зер салып қарау адамды Аллаһты тануға жетелейді.
• Жаратушы тек Аллаһ қана. Одан өзге ешбір нәрсе жарата алмайды. Сондықтан табынуға да тек Ол ғана лайық.
• Ширк — ақылға қайшы, анық адасу. Одан сақтану әрбір мұсылманның парызы.
• Аят адамды ойлануға, дәлелмен сенуге шақырады. Ислам — дәлелге негізделген, ақылмен үйлесетін дін.
• Аллаһтың жаратқандарын көріп, Оған шүкір ету, иманды нығайту — үлкен бақыт.