سوره سبا — آیه 22

معانی واژگان:

• مِثْقَالَ ذَرَّةٍ: به اندازهٔ سنگینی یک مورچهٔ ریز (کوچکترین واحد وزن).
• شِرْكٍ: مشارکت و شریک بودن در چیزی.
• ظَهِیر: یار و کمککننده.

تفسیر آیه:

ای پیامبر! به مشرکان بگو: آن معبودهایی را که به جای الله پرستش میکنید و گمان میبرید شریک خدا هستند، بخوانید و از آنها یاری بطلبید. اما بدانید که آنها هرگز پاسختان را نخواهند داد؛ زیرا مالک و اختیاردار هیچ چیز نیستند، حتی به اندازهٔ سنگینی ذرهای در آسمانها و زمین. آنها نه شریکی در آفرینش و تدبیر جهان دارند و نه خداوند برای آفرینش و ادارهٔ هستی به یاری و کمک آنها نیازمند است. او بینیاز مطلق است و همهٔ کارها به دست اوست.

بنابراین، این معبودان دروغین نه مالک چیزی هستند، نه شریک خدا در آفرینشاند و نه یاور و پشتیبان او. پس چگونه شایستهٔ پرستشاند؟ تنها خداوند یکتاست که خالق و مدبر همهٔ جهان است و سزاوار عبادت تنها اوست.

فواید و پیامهای آیه:

1. توحید خالص: این آیه به زیبایی نشان میدهد که عبادت تنها شایستهٔ کسی است که مالک و مدبر همهچیز است و او فقط خدای یکتاست. هرچه غیر از اوست، ناتوان و محتاج است.
2. بطلان شرک: با این استدلال روشن، پوچی و بیاساس بودن شرک آشکار میشود؛ زیرا معبودان دروغین هیچ قدرتی ندارند و نمیتوانند کمترین سودی به انسان برسانند یا ضرری را دفع کنند.
3. بینیازی خداوند: خداوند متعال برای آفرینش و تدبیر جهان به هیچ کمک و یاری نیاز ندارد. او بینیاز مطلق است و همهٔ موجودات به او نیازمندند. این حقیقت، دل مؤمن را آرام میسازد که تنها بر قدرتی بیپایان تکیه دارد.
4. دعوت به تفکر: آیه انسان را به اندیشیدن در ناتوانی معبودان دروغین و قدرت بیپایان خداوند دعوت میکند تا با شناخت درست، دل را به پروردگار یکتا بسپارد و از وابستگی به غیر او رهایی یابد.