یس سۈرىسى — ئايەت 38

1. ئايەتتىكى چۈشەندۈرۈشكە موھتاج سۆزلەر:

• مُسْتَقَرّ: ئۆزىگە بەلگىلەنگەن ئاخىرقى نۇقتا، تۇراقلىق ئورۇن.
• تَقْدِير: ئۆلچەملىك بەلگىلەش، ئورۇنلاشتۇرۇش.
• الْعَزِيز: ھېچكىم ئۇنى يېڭەلمەيدىغان غالىب، قۇدرەتلىك.
• الْعَلِيم: ھەممە نەرسىنى بىلگۈچى، ھېچ نەرسە ئۇنىڭ ئىلمىدىن يوشۇرۇن قالمايدۇ.

1. ئايەتنىڭ تەپسىرى:

ئاللاھ تائالا بۇ ئايەتتە كۈننىڭ ئالاھىدە ھەرىكىتىنى ئىنسانلارغا ئىبرەت قىلىپ كۆرسىتىدۇ. كۈن ئۆزى ئۈچۈن بەلگىلەنگەن مۇئەييەن بىر ئاخىرقى نۇقتىغا قاراپ توختىماي ئېقىپ ماڭىدۇ. ئۇنىڭ بۇ يۈرۈشى ئۆزىنىڭ ئىختىيارى بىلەن ئەمەس، بەلكى ئاللاھنىڭ ئۇنىڭغا بەلگىلىگەن ئۆلچىمى ۋە تەقدىرى بويىچە بولىدۇ. ئۇ بۇ چەكتىن ئۆتمەيدۇ ۋە ئۇنىڭدىن كەينىگە قايمىدۇ. بۇ ئىنتايىن ئېنىق ۋە مۇكەممەل تەرتىپ ئاللاھنىڭ قۇدرىتى ۋە ئىلمىنىڭ دەلىلىدۇر. ئاللاھ ھېچكىم يېڭەلمەيدىغان غالىبتۇر، ھەممە نەرسىنى بىلگۈچىدۇر. ئۇنىڭ ئىلمى مەخلۇقاتلىرىنىڭ ھەممە ئەھۋالىنى ئۆز ئىچىگە ئالىدۇ، ھېچ نەرسە ئۇنىڭدىن يوشۇرۇن قالمايدۇ.

بۇ ئايەت بىزگە شۇنى ئەسكەرتىدۇكى، ئاسمان-زېمىندىكى ھەر بىر نەرسە ئاللاھنىڭ ئىرادىسى ۋە تەقدىرى بىلەن ھەرىكەت قىلىدۇ. كۈننىڭ مۇنتىزىم يۈرۈشى، كېچە-كۈندۈزنىڭ ئالمىشىشى، پەسىللەرنىڭ ئۆزگىرىشى — بۇلارنىڭ ھەممىسى ئاللاھنىڭ بىرلىكىنى ۋە قۇدرىتىنى كۆرسىتىدىغان روشەن ئالامەتلەردۇر. ئىنسان ئويلىنىپ باقسا، بۇ ئېنىق تەرتىپ ئارقىسىدا چەكسىز ھېكمەت ۋە ئىلم بارلىقىنى چۈشىنىدۇ. شۇڭا بىز ئاللاھقا تەۋەككۈل قىلىپ، ئۇنىڭ بەلگىلىگەن تەقدىرىگە رازى بولۇشىمىز، ھەر قانداق ئىشتا ئۇنىڭغا يۆلەنشىمىز كېرەك. ئاللاھ بىزنى ھىدايەت قىلغان بۇ قۇرئان كەرىم ئارقىلىق ئۆزىنى تونۇتۇپ، بىزنى ئويلىنىشقا ۋە شۈكۈر قىلىشقا چاقىرىدۇ. ئۇنىڭ ئايەتلىرىنى ئوقۇپ، مەنىسىنى چۈشىنىپ، ئەمەلىيەتتە قوللىنىش بىزنىڭ بۇ دۇنيا ۋە ئاخىرەتتە بەختلىك بولۇشىمىزنىڭ سەۋەبىدۇر.