Ас-Саффат сүрөсү — Аят 151

1. Аяттагы түшүндүрүүгө муктаж сөздөр:

• أَلَا (Ала): Эскертүү жана көңүл буруу үчүн айтылуучу сөз, «билип алгыла», «абайлагыла» деген мааниде.
• إِفْكِهِمْ (ифкиһим): «Ифк» сөзү араб тилинде эң жаман, эң чоң жалганды, ойдон чыгарылган калпты билдирет. «Ифкиһим» — «алардын калпы», «алардын ойдон чыгарган жалганы» дегенди туюнтат.
• لَيَقُولُونَ (лaякулуун): «Алар айтышат» деген мааниде, мындагы «лa» тамгасы айтылган сөздүн аныктыгын жана алардын ага бекем кармашканын көрсөтөт.

1. Аяттын түшүндүрмөсү:

Бул аятта Аллах Таала мушриктердин (Ага шерик кошкондордун) калптарын жана ойдон чыгарган сөздөрүн ашкерелеп, эскертүү берүүдө. Мушриктер Аллахка бала таңуу сыяктуу эң чоң жалганды айтышат. Алар муну билимге таянып эмес, өздөрүнүн ойдон чыгарган каалоолоруна жана калптарына гана таянып айтышат. Аллах Таала алардын бул сөзүнүн толук жалган экенин, алардын чындыкка эч кандай негизи жок нерсени айтып жатканын билдирүүдө. Бул аят мушриктердин Аллах жөнүндө айткан сөздөрүнүн негизсиз жана жалган экенин ачык көрсөтүп турат.

1. Аяттан алынуучу пайдалар жана исламга кызыктыруучу ойлор:

• Аллахты таанып-билүүнүн мааниси: Бул аят Аллах Тааланы туура таанып-билүүгө, Ага эч кандай шерик кошпоого жана Анын ысым-сыпаттарын туура түшүнүүгө чакырат. Аллахка бала таңуу — бул Анын улуулугуна жана ызаат-урматына туура келбеген эң чоң жалган.
• Чындыктын артынан жүрүү: Аят бизди сөздү айтканда анын чындыкка негизделүүсүнө көңүл бурууга, ойдон чыгарган жана жалган сөздөрдөн алыс болууга үндөйт. Ислам дини адамды ар дайым чындыкка, акыйкатка жана илимге таянууга чакырат.
• Курандын улуулугу: Куран кайсы гана доордо болбосун, адамдардын ойдон чыгарган жалган ишенимдерин жана калптарын ашкерелеп, аларга каршы туруп, чындыкты ортого салат. Бул Курандын Аллах тарабынан түшүрүлгөн чыныгы китеп экенин дагы бир жолу далилдейт.
• Исламдын туура жолу: Ислам дини адамды жалгандан, калптан жана ойдон чыгарган нерселерден тазалап, чыныгы бакытка жана туура жолго багыттайт. Бул аят аркылуу биз исламдын чындыкка жана таза ишенимге негизделгендигин көрөбүз.