Ас-Саффат сүрөсү — Аят 150

1. Аяттагы түшүндүрүүнү талап кылган сөздөр:

• أَمْ — "же" деген маанидеги байламта; бул жерде мурунку жалган сөздөрүн дагы бир жолу жокко чыгаруу жана алардын бекерлигин көрсөтүү үчүн келген.
• خَلَقْنَا — "биз жараттык" дегенди билдирет.
• الْمَلَائِكَةَ — "периштелер" деген сөз; алар нурдан жаралган, күнөө кылбай турган рухий макулуктар.
• إِنَاثًا — "аялдар, ургаачылар" деген мааниде; араб тилинде ургаачы жынысты билдирүүчү сөз.
• وَهُمْ شَاهِدُونَ — "алар күбө болуп турганда" дегенди билдирет; башкача айтканда, алар периштелердин жаратылышын өз көздөрү менен көрүп, күбө болушканбы?

1. Аяттын түшүндүрмөсү:

Бул аятта Аллах Таала мушриктерди жана Ага шерик кошкондорду катуу жемелейт. Алар периштелерди "Аллахтын кыздары" деп эсептеп, аларды ургаачы жыныста деп ойлошкон. Аллах аларга мындай деп суроо берет: "Эмне, силер периштелердин ургаачы болуп жаратылышын өз көзүңөр менен көрүп, күбө болдуңарбы?" Башкача айтканда, силер периштелердин жаратылышында катышып, алардын кандай жаратылганын көргөн жоксуңар. Алардын ургаачы экенин кайдан билесиңер? Бул сөздөр алардын негизсиз, жалган жана акылга сыйбаган сөздөрүн ашкерелейт. Алар эч кандай далилсиз, эч кандай күбөлүксүз мындай жалганды ойлоп табышкан. Аллах алардын бул сөзүнүн бекер экенин, алардын периштелердин жаратылышында болбогонун, ага күбө болбогонун ачык көрсөтүп турат. Бул аят адамдарды ойлонууга, сөздөрүндө чындыкты айтууга, негизсиз сөздөрдөн алыс болууга чакырат.

1. Аяттан алынуучу пайдалар:

• Чындыкка негизделүү: Ар бир сөздү, ар бир ишенимди бекем далилге жана ачык күбөлүккө таянып айтуу керек. Негизсиз, ойлоп табылган сөздөр адамды адашууга алып барат.
• Аллахтын кудуретин таануу: Периштелерди Аллах өзү каалагандай жараткан. Алардын жаратылышын, сыпатын Аллахтан башка эч ким толук билбейт. Бул Аллахтын чексиз илимин жана кудуретин көрсөтөт.
• Жалган сөздөрдөн сактануу: Адам өзү күбө болбогон, билбеген нерселер жөнүндө сүйлөбөөгө, жалган жана бош сөздөрдөн алыс болууга тийиш. Бул адеп-ахлактын жана ыймандын негиздеринен.
• Исламдын акылга жана илимге чакырышы: Ислам адамды ойлонууга, изилдөөгө, чындыкты табууга чакырат. Ал эч качан жалганга, куру сөзгө негизделбейт. Бул аят аркылуу Исламдын акыйкаттуулугу жана акылга сыйымдуулугу дагы бир жолу далилденет.
• Аллахтын адилеттиги жана даанышмандыгы: Аллах адамдардын жалган сөздөрүн, адашууларын ачыкка чыгарып, аларга туура жолду көрсөтөт. Бул Анын адилеттүү жана даанышман экенин билдирет.