سوره ص — آیه 13

معانی کلمات:

• ثَمُود: قوم صالح علیه‌السلام.
• قَوْمُ لُوطٍ: قوم لوط علیه‌السلام که به عمل زشت شهرت داشتند.
• أَصْحَابُ الْأَيْكَةِ: قوم شعیب علیه‌السلام؛ «ایکه» به معنای بیشه و درختان انبوه است، زیرا آنان در کنار بیشه‌ای زندگی می‌کردند.
• الْأَحْزَابُ: گروه‌ها و دسته‌هایی که علیه پیامبران متحد شدند.

تفسیر آیه:

خداوند متعال پس از ذکر سرنوشت برخی از امت‌های پیشین، در این آیه به سه گروه دیگر اشاره می‌کند: قوم ثمود که صالح علیه‌السلام را تکذیب کردند، قوم لوط که با وجود هشدارهای پیامبرشان بر گناه خود اصرار ورزیدند، و اصحاب ایکه (قوم شعیب) که در میان درختان و باغ‌ها زندگی می‌کردند و به کم‌فروشی و فساد اقتصادی گرفتار بودند. اینان همه از «احزاب» بودند؛ یعنی گروه‌هایی که گرد هم آمدند تا با پیامبران الهی مخالفت کنند و دعوت حق را نپذیرند. اما سرانجام همگی به عذاب الهی گرفتار شدند و نتوانستند در برابر قدرت خداوند بایستند. این آیه در ادامه بیان می‌کند که این گروه‌ها هرچند متحد و نیرومند بودند، اما شکست خوردند و نابود شدند، همان‌گونه که پیشینیانشان نابود شدند.

فواید و پیام‌های آیه:

1. عبرت از تاریخ: داستان این امت‌ها نشان می‌دهد که هیچ قدرت و جمعیتی نمی‌تواند در برابر اراده الهی بایستد؛ پس انسان باید از سرنوشت آنان عبرت بگیرد و به راه حق بازگردد.
2. نصرت الهی برای پیامبران: این آیه اطمینان می‌دهد که خداوند همواره پیامبران خود را یاری می‌کند و دشمنانشان را نابود می‌سازد، هرچند که متحد و قدرتمند باشند.
3. اهمیت ایمان و اخلاق: سرنوشت شوم این اقوام به دلیل تکذیب پیامبران و فساد اخلاقی و اقتصادی آنان بود؛ بنابراین مسلمان باید از این خطاها دوری کند و بر ایمان و تقوای خود بیفزاید.
4. امید به رحمت الهی: با وجود نابودی این اقوام، درهای توبه و رحمت بر روی مؤمنان باز است؛ پس انسان نباید از رحمت خدا ناامید شود و باید به اصلاح خود بپردازد.