Sad surasi — Oyat 13

Kalimalarning ma’nolari:

• الأَيْكَةِ: katta daraxtlar, quyuq o‘rmon yoki butazor ma’nosini bildiradi. Bu yerda Shu’ayb alayhissalomning qavmi nazarda tutilgan, chunki ular daraxtlar va bog‘lar orasida yashar edilar.
• الأَحْزَابِ: guruhlar, to‘dalar ma’nosini anglatadi. Ya’ni payg‘ambarlarga qarshi birlashgan jamoa va qavmlar.

Tafsir:

Ushbu oyatda Alloh taolo avvalgi o‘tgan ummatlarning taqdiri haqida xabar bermoqda. Ular orasida Samud qavmi ham bor edi — ular Salih alayhissalomni yolg‘onchi qilishdi. Lut alayhissalomning qavmi ham bor edi — ular buzuqlik va fahsh ishlarga botgan edilar. Shu’ayb alayhissalomning qavmi bo‘lgan “Ashobul-Ayka” (daraxtzor egalari) ham bor edi — ular o‘lchov va tarozida kamaytirar, odamlarning haqini yeb, yer yuzida buzg‘unchilik qilardilar. Mana shularning barchasi — o‘z payg‘ambarlariga qarshi birlashgan, ularni yolg‘onchi qilgan va kufrda ittifoq bo‘lgan to‘dalardir. Ular o‘zlarini kuchli va g‘olib deb hisoblagan bo‘lsalar-da, Allohning azobidan qochib qutula olmadilar. Keyingi oyatlarda aytilishicha, ularning barchasi payg‘ambarlarni yolg‘onchi qilgani uchun Allohning va’d qilingan azobiga duchor bo‘ldilar.

Foydalar va ibratlar:

• Tarixda o‘tgan kuchli va qudratli qavmlar ham payg‘ambarlarga qarshi chiqib, oxiri halokatga uchraganlar. Bu — kufr va takabburlikning oqibati ekanini ko‘rsatadi.
• Payg‘ambarlarga qarshi birlashgan har qanday guruh, qanchalik kuchli bo‘lmasin, Allohning azobidan qutula olmaydi. Bu mo‘minlarga sabr va ishonch bag‘ishlaydi.
• Alloh taolo o‘tgan ummatlarning qissalarini zikr qilish orqali bizni ibrat olishga, o‘sha xatolarni takrorlamaslikka chaqiradi.
• Bu oyat musulmonlarga payg‘ambarlarga itoat qilish, ularning da’vatini qabul qilish va Allohning amridan chiqmaslik kerakligini eslatadi.