سوره ص — آیه 14

معانی کلمات:

• إِنْ کُلٌّ إِلَّا: در اینجا «إِنْ» به معنای نفی است و معنی «هیچ یک نیست مگر...» میدهد.
• کَذَّبَ الرُّسُلَ: پیامبران را دروغگو شمردند و دعوت آنان را نپذیرفتند.
• فَحَقَّ عِقَابِ: پس عذاب من بر آنان واجب و قطعی شد.

تفسیر آیه:

خداوند متعال در این آیه به سرنوشت گروههایی اشاره میکند که پیش از مشرکان مکه، با پیامبران خود به مخالفت برخاستند و راه تکذیب را در پیش گرفتند. این گروهها عبارت بودند از: قوم نوح، قوم عاد، فرعونِ صاحب قدرت و سپاه عظیم، قوم ثمود، قوم لوط، و اصحاب ایکه (قوم شعیب). اینان هر کدام در زمان خود، دستهها و گروههایی بودند که بر کفر و تکذیب اتفاق نظر داشتند و در برابر حق، جبههای واحد تشکیل دادند.

نکته مهم این است که خداوند میفرماید: «هیچ یک از این گروهها نبود مگر اینکه پیامبران را تکذیب کرد.» این تعبیر نشان میدهد که تکذیب یک پیامبر، در حقیقت تکذیب همه پیامبران است؛ زیرا دعوت همه پیامبران یکسان و از جانب خدای واحد است. کسی که یکی از پیامبران را دروغگو بداند، در واقع رسالت همه آنان را انکار کرده است.

و چون این گروهها راه تکذیب را پیش گرفتند، عذاب الهی بر آنان واجب و حتمی شد و کیفر خداوند دامانشان را گرفت، هر چند ممکن است این عذاب به تأخیر افتاده باشد، اما سرانجام محقق شد. این سنت الهی است که هیچ قوم تکذیبکنندهای از عذاب خداوند در امان نمانده است.

فواید و پیامهای آیه:

• تکذیب هر پیامبری، تکذیب همه پیامبران است؛ پس ایمان به یک پیامبر بدون ایمان به دیگران، ایمان کامل نیست.
• سنت الهی بر این است که عذاب تکذیبکنندگان، هر چند با تأخیر، اما قطعی و حتمی است؛ پس هیچ کس نباید از مهلت الهی فریب بخورد.
• قدرت و عظمت ظاهری (مانند فرعون) هیچ پناهی در برابر عذاب خداوند نیست و انسان را از کیفر الهی نجات نمیدهد.
• این آیه هشداری است برای همه انسانها که در برابر دعوت پیامبران، موضع تکذیب نگیرند و از سرنوشت تلخ پیشینیان عبرت بگیرند.
• ایمان به پیامبران، راه نجات از عذاب است و تکذیب آنان، تنها راه هلاکت؛ پس انسان عاقل باید راه ایمان را برگزیند.