سوره زمر — آیه 13

معانی کلمات:

• أخاف: میترسم، بیم دارم.
• عصیت: نافرمانی کنم، سرپیچی نمایم.
• عذاب: کیفر، مجازات.
• یوم عظیم: روزی بزرگ و هولناک (روز قیامت).

تفسیر آیه:

ای پیامبر! به مردم بگو: من اگر از پروردگارم نافرمانی کنم و از فرمانهای او سرپیچی نمایم — بهویژه در آنچه به عبادت خالصانه و توحید فرمان داده است — از عذاب روزی بزرگ و هولناک میترسم؛ روزی که عظمت و سختی آن، دلها را از وحشت پر میکند و هیچکس را یارای ایستادگی در برابر آن نیست.

این سخن پیامبر صلیاللهعلیهوسلم در حالی بیان شد که او را به پیروی از آیین نیاکان و بتپرستی دعوت میکردند؛ اما او با این بیان، اعلام داشت که هرگز از راه حق منحرف نمیشود و از عاقبت نافرمانی خداوند هراسناک است. این جمله در حقیقت هشداری است به مشرکان که اگر پیامبری که معصوم است و از گناه پاک است، اینگونه از عذاب الهی بیم دارد، پس شما که غرق در گناه و شرک هستید، چگونه از عذاب خداوند ایمن گشتهاید؟

فواید و پیامهای آیه:

1. خوف از خداوند، نشانه ایمان راستین است: پیامبر اکرم صلیاللهعلیهوسلم با وجود مقام والای عصمت، از عذاب الهی میترسید؛ این به ما میآموزد که ترس از خداوند، نهتنها نقص نیست، بلکه نشانه بندگی و آگاهی از عظمت پروردگار است.
2. هیچکس نباید از عذاب الهی ایمن باشد: اگر بهترین بندگان خدا از قهر الهی بیمناک است، پس ما گناهکاران باید بیش از او از عواقب نافرمانی بترسیم و به درگاه خداوند توبه کنیم.
3. ترس و امید باید با هم باشند: مؤمن واقعی کسی است که میان خوف و رجا (ترس و امید) زندگی میکند؛ نه آنقدر مأیوس شود که از رحمت خدا ناامید گردد و نه آنقدر مغرور شود که از عذاب او غافل بماند.
4. دعوت به توحید، با اخلاص و صداقت همراه است: پیامبر صلیاللهعلیهوسلم در دعوت خود، نخست از خودش آغاز کرد و با گفتن «من میترسم»، نشان داد که دعوت او از سر صدق و راستی است، نه ریاکاری و فریب.
5. روز قیامت، روزی عظیم و هولناک است: این آیه ما را به یاد آن روز بزرگ میاندازد که در آن، هیچ عمل کوچکی نادیده گرفته نمیشود و هر کس نتیجه کردار خویش را خواهد دید؛ پس باید از هماکنون برای آن روز توشه برگیریم.