Zumar surasi — Oyat 21

Kalimalarning ma'nolari:

• فَسَلَكَهُ – uni (suvni) kirgizdi, yo‘naltirdi.
• يَنَابِيعَ – buloqlar, chashmalar va quduqlar.
• يَهِيجُ – qurib, so‘liydi (yashillikdan keyin).
• حُطَامًا – mayda-chuyda, ushoq bo‘lib sinib ketgan narsa.
• لِأُولِي الْأَلْبَابِ – sof aql egalari, donishmand kishilar.

Tafsir:

Ey inson! Sen Alloh taoloning quyidagi ishini ko‘rmadingmi? U osmondan yomg‘ir suvini tushiradi, so‘ngra uni yerning ichiga kirgizib, buloqlar, chashmalar va quduqlar shaklida oqizadi. Keyin o‘sha suv orqali rang-barang, turli-tuman ekinlar va o‘simliklarni chiqaradi. Ular avval yam-yashil bo‘lib o‘sadi, so‘ngra quriy boshlaydi, sen ularni sarg‘ayib ketgan holda ko‘rasan. Oxir-oqibat esa ularni mayda-chuyda, sinib ushoqlangan poxolga aylantiradi. Mana shu jarayonda, ya’ni suvning yerdan chiqib, o‘simliklarning unib-o‘sib, keyin qurib nobud bo‘lishida, albatta, aql egalari uchun ibrat va eslatma bordir.

Bu misol orqali Alloh taolo dunyo hayotining o‘tkinchiligini ko‘rsatadi: u ham xuddi shu o‘simlik kabi avval yashnab, so‘ngra qurib, oxiri yo‘q bo‘lib ketadi. Kimki bu haqiqatni anglasa, u oxiratga tayyorgarlik ko‘radi va o‘tkinchi narsalarga berilib ketmaydi.

Olingan foydalar:

1. Alloh taoloning qudrati va hikmati cheksizdir – u osmondan suv tushirib, yerni o‘likdan keyin tiriltiradi, bu esa oxiratda o‘liklarni qayta tiriltirishiga dalildir.
2. Dunyo hayoti o‘tkinchi va go‘zalligi vaqtinchalikdir; inson abadiy hayot bo‘lgan oxiratga tayyorgarlik ko‘rishi lozim.
3. Tabiatdagi har bir hodisa – yomg‘ir, o‘simliklarning o‘sishi va qurishi – insonni o‘ylashga va Yaratganga shukr qilishga undaydigan ibrat maktabidir.
4. Aql egalari har bir narsadan saboq oladilar, g‘aflat va beparvolikdan qochadilar, chunki ular Allohning alomatlarini chuqur tafakkur bilan kuzatadilar.
5. Bu oyat insonni moddiy ne’matlarga berilib ketmaslikka, balki ularning ortidagi ma’naviy haqiqatlarni anglashga chorlaydi.