Zumar surasi — Oyat 47

Kalimalarning ma’nolari:

• لَافْتَدَوْا بِهِ – u bilan (o‘sha narsani berib) o‘zlarini qutqarishni istar edilar.
• سُوءِ الْعَذَابِ – azobning eng og‘ir va yomon turi.
• وَبَدَا لَهُمْ – ularga oshkor bo‘ldi, namoyon bo‘ldi.
• يَحْتَسِبُونَ – hisob-kitob qiladilar, kutadilar, taxmin qiladilar.

Tafsir:

Qiyomat kuni zolimlar – ya’ni o‘zlariga shirk va gunohlar bilan zulm qilgan kofirlar – azobni o‘z ko‘zlari bilan ko‘rganlarida, shu qadar dahshatga tushadilarki, agar butun yer yuzidagi barcha boyliklar, xazinalar va qimmatbaho narsalar ularning qo‘lida bo‘lsa-yu, yana o‘shancha qo‘shimcha mol-mulk ham ularnikiga qo‘shib berilsa, baribir hammasini fido qilib, o‘sha og‘ir azobdan qutulishni orzu qiladilar. Lekin bu fido hech qachon qabul qilinmaydi va ularni Allohning azobidan qutqara olmaydi.

O‘sha kuni ular uchun Alloh tomonidan shunday azob turlari oshkor bo‘ladiki, ular buni dunyoda hech qachon tasavvur ham qilmagan edilar. Ular gunohlari uchun azob bo‘lishini bilsalar ham, azobning shu darajada og‘ir va shiddatli bo‘lishini hech o‘ylamagan edilar. Bu ularning umidlarini butunlay puchga chiqaradi va vahimani yanada kuchaytiradi.

Foydalar:

1. Qiyomat kuni azobning haqiqati shunchalik og‘irki, dunyoning butun boyligi ham uni yengillashtira olmaydi. Demak, inson o‘sha kunga tayyorgarlik ko‘rishi lozim.
2. Gunohkor kishi Allohning rahmatiga juda ishonib, azobdan beparvo bo‘lmasligi kerak. Chunki azobning ko‘rinishlari insonning tasavvuridan ham tashqarida bo‘lishi mumkin.
3. Bu dunyoda tavba qilish eshigi ochiq ekan, inson shoshilib Allohga qaytishi va gunohlaridan kechirim so‘rashi eng dono ishdir. Qiyomatda fido qilish uchun mol-mulk topilmaydi, lekin bugun tavba qilish bepul.
4. Allohning adolati va hikmati shuni taqozo etadiki, har bir zolim qilmishiga yarasha jazo oladi. Bu esa mo‘min qalbini taskin bilan to‘ldiradi va adolatga bo‘lgan ishonchni mustahkamlaydi.
5. Inson hech qachon Allohning azobidan o‘zini xavfsiz his qilmasligi kerak. Rahmat va azob o‘rtasida qo‘rquv va umid bilan yashash – mo‘minning xislatidir.