سوره زمر — آیه 56

معانی کلمات:

• حسرت: پشیمانی و افسوس شدید بر چیزی که از دست رفته است.
• فرّطت: کوتاهی کردم و ترک نمودم.
• جنب الله: در راه خدا، در اطاعت و بندگی خدا.
• ساخرین: مسخرهکنندگان و استهزاءکنندگان.

تفسیر آیه:

این آیه شریفه ادامه دعوت به توبه و انابه به سوی خداوند است و بیان میکند که انسان باید پیش از فرا رسیدن روز قیامت به درگاه الهی بازگردد و از گناهان خود توبه کند؛ تا در آن روز که پشیمانی سودی ندارد، نفس سرگردان و حسرتزده نگوید: «ای افسوس و دریغ بر من! بر آنچه در راه خدا کوتاهی کردم و در انجام طاعت و بندگی او سستی ورزیدم و از فرمان او سرپیچی نمودم.» و نیز با نهایت تأسف اعتراف کند که در دنیا از زمره مسخرهکنندگان دین خدا و آیین او بوده است؛ کسانی که به شریعت الهی، پیامبران و مؤمنان میخندیدند و آنها را به باد استهزاء میگرفتند.

در آن روز، انسان به عمق زیان خود پی میبرد و درمییابد که عمر خود را در غفلت و سرگرمی به امور بیهوده تلف کرده و در برابر فرمان خداوند، تکبر و استهزاء پیشه کرده است. اما این پشیمانی و حسرت، دیگر سودی برای او نخواهد داشت و تنها مایه عذاب و اندوه بیشتر او خواهد شد.

فواید و درسهای آیه:

1. اهمیت توبه و بازگشت به سوی خدا: انسان باید در فرصت زندگی دنیوی، پیش از فرا رسیدن مرگ و قیامت، به درگاه خداوند بازگردد و از گناهان خود پشیمان شود؛ زیرا توبه در آن دنیا پذیرفته نخواهد شد.
2. پرهیز از استهزاء و مسخره کردن دین و اهل ایمان: این آیه هشدار میدهد که مسخره کردن آیین خدا و مؤمنان، از گناهان بزرگی است که موجب حسرت و ندامت شدید در آخرت میشود.
3. کوتاهی در طاعت خدا، بزرگترین زیان انسان است: انسان باید مراقب باشد که در انجام واجبات و ترک محرمات کوتاهی نکند؛ چرا که این کوتاهی، در روز قیامت مایه افسوس و حسرت جاودان خواهد بود.
4. اعتراف به خطا در قیامت: در آن روز، انسان به خطاهای خود اعتراف میکند و این اعتراف، خود نشانهای از عدالت الهی و حجت تمام شدن بر بندگان است.
5. فرصتشناسی: این آیه به انسان میآموزد که از فرصت جوانی و زندگی برای بندگی و اطاعت خدا استفاده کند و آن را به بطالت و غفلت نگذراند تا در آخرت دچار حسرت نشود.