Zumər surəsi — Ayə 59

Sözlərin izahı:

• بَلَىٰ (bələ): Ərəb dilində "bəli" mənasını verən, lakin inkardan sonra gələn və əvvəlki iddianı təkzib edən təsdiq hərfidir. Yəni "Xeyr, belə deyil! Əksinə, bəli!" mənasında işlənir.
• آيَاتِي (ayati): "Ayələrim" — Allahın nazil etdiyi açıq-aydın dəlillər, ayələr və göstərişlər.
• فَكَذَّبْتَ (fəkəzzəbtə): "Sən yalan saydın, təkzib etdin."
• وَاسْتَكْبَرْتَ (vəstəkbərtə): "Sən təkəbbür göstərdin, böyüklük satdın."
• الْكَافِرِينَ (əl-kafirin): "Kafirlərdən" — haqqı inkar edənlərdən.

Ayənin təfsiri:

Bu ayə, Qiyamət günü Allaha üz tutub "Kaş ki geri qaytarılaydım da yaxşı əməl sahiblərindən olaydım!" deyə dilə gətirəcəyi arzuya cavab olaraq nazil olmuşdur. Uca Allah onun bu iddiasını təkzib edərək buyurur:

Xeyr, iş onun dediyi kimi deyil! O, doğru yola yönəlmək istəyirdi deyə deyil, əksinə — ona artıq haqqı göstərən açıq-aydın ayələr gəlmişdi. Bu ayələr — Quranın ayələri idi ki, insanı doğru yola yönəldən ən böyük səbəb məhz onlardır. Lakin o, bu ayələri yalan saydı, onları qəbul etmədi və onlara tabe olmaqdan təkəbbürlə üz çevirdi. Nəticədə o, haqqı inkar edən kafirlərdən oldu.

Bu ayə bizə çox mühüm bir həqiqəti çatdırır: insanın bəhanə gətirməsi, "mənə doğru yol göstərilsəydi, mütləq hidayətə gələrdim" deməsi əsassızdır. Çünki Allah hər bir insana haqqı tanımaq üçün kifayət qədər dəlil və ayə göndərmişdir. Quranın özü ən böyük hidayət mənbəyidir. Kim ki bu ayələrə qulaq asır, onları düşünür və qəlbi ilə qəbul edirsə, doğru yolu tapar. Amma kim ki təkəbbür göstərib haqqa arxa çevirirsə, özü özünə zülm etmiş olur.

Ey insan! Bil ki, sənə gələn bu ayələr — Allahın sənə olan mərhəmətinin nişanəsidir. Onları oxu, üzərində düşün və qəlbini onlara aç. Təkəbbürə qapılma, çünki təkəbbür insanı haqdan uzaqlaşdıran ən böyük maneədir. Allahın kəlamı sənə yol göstərmək üçün gəlmişdir — onu sevgiylə qarşıla, anla və həyatına tətbiq et. Unutma ki, hidayət yolunun qapısı hər kəsə açıqdır; kifayət edər ki, insan təkəbbürü bir kənara qoyub səmimiyyətlə haqqa yönəlsin.