نساء سۈرىسى — ئايەت 165

1. ئايەتتىكى ئاچقۇچلۇق سۆزلەرنىڭ مەنىسى:

— «رُسُلًا»: پەيغەمبەرلەر، ئەلچىلەر.

— «مُبَشِّرِينَ»: خۇشخەۋەر بەرگۈچىلەر، يەنى ئىمان ئېيتقان ۋە ياخشى ئەمەل قىلغانلارغا جەننەت ۋە ئاللاھنىڭ ساۋابى بىلەن خۇشخەۋەر بېرىدىغانلار.

— «مُنذِرِينَ»: ئاگاھلاندۇرغۇچىلار، يەنى كاپىر بولغان ۋە گۇناھ قىلغانلارنى ئاللاھنىڭ ئازابىدىن قورقۇتىدىغانلار.

— «حُجَّةٌ»: باھانە، دەلىل، ئۆزۈر.

— «عَزِيزًا»: غالىب، ھېچكىم ئۇنى يېڭەلمەيدىغان قۇدرەتلىك.

— «حَكِيمًا»: ھېكمەتلىك، ھەر ئىشى ھېكمەت بىلەن بولىدىغان.

1. ئايەتنىڭ تەپسىرى:

ئاللاھ تائالا پەيغەمبەرلەرنى ئىنسانلارغا ئەلچى قىلىپ ئەۋەتتى. ئۇلار ئىمان ئېيتقان ۋە ياخشى ئەمەل قىلغان كىشىلەرگە جەننەت ۋە ئاللاھنىڭ رەھمىتى بىلەن خۇشخەۋەر بېرىدۇ؛ كاپىر بولغان ۋە گۇناھقا چۆمگەنلەرنى بولسا ئاللاھنىڭ ئازابىدىن ئاگاھلاندۇرىدۇ. بۇنداق ئەۋەتىشتىكى مەقسەت شۇكى، پەيغەمبەرلەر كەلگەندىن كېيىن ئىنسانلارنىڭ ئاللاھ ئالدىدا ھېچقانداق باھانىسى ۋە ئۆزۈرى قالماسلىقى ئۈچۈن. ئەگەر ئاللاھ پەيغەمبەر ئەۋەتمىگەن بولسا، ئىنسانلار «بىزگە پەيغەمبەر كەلمىدى، شۇڭا بىز بىلمىدۇق» دەپ ئۆزۈر ئېيتالايتتى. ئەمما ئاللاھ پەيغەمبەرلەرنى ئەۋەتكەنلىكتىن، ئەمدى ھېچكىمنىڭ بۇنداق باھانە ئېيتىش ھوقۇقى يوق. بۇ ئايەت شۇنى كۆرسىتىدۇكى، ئاللاھ تائالا پەيغەمبەر ئەۋەتمىگەن بىرەر قەۋمنى جازالاماي ياكى ئازابلىمايدۇ. ئاللاھ تائالا ئۆز ئىرادىسىدە غالىبتۇر، ھېچكىم ئۇنىڭغا قارشى تۇرالمايدۇ؛ ھەمدە ئۇ ھەر ئىشتا ھېكمەتلىك بولۇپ، پەيغەمبەر ئەۋەتىش ۋە ئىنسانلارنى سىناش قاتارلىق ئىشلارنى ئەڭ توغرا ۋە ئەڭ ئورۇنلۇق شەكىلدە تەدبىر قىلغۇچىدۇر.

1. بۇ ئايەتتىن ئېلىنىدىغان پايدىلار:

— ئاللاھ تائالا ئىنسانلارغا ناھايىتى مېھرىبان بولۇپ، ئۇلارنى ھىدايەتكە يېتەكلەش ئۈچۈن پەيغەمبەرلەرنى ئەۋەتكەن. بۇ ئاللاھنىڭ ئىنسانلارغا بولغان چوڭقۇر رەھمىتىنى كۆرسىتىدۇ.

— ئىسلام دىنى ئىنسانلارنى ئۆزۈرسىز جازالاشقا قارشى تۇرىدۇ؛ ھەر بىر ئىنسانغا ھەقىقەتنى بىلىش ۋە ئىمان ئېيتىش پۇرسىتى بېرىلگەن.

— پەيغەمبەرلەرنىڭ خۇشخەۋەر بېرىش ۋە ئاگاھلاندۇرۇش ۋەزىپىسى ئىسلامنىڭ ئەدالەت ۋە رەھمەت دىنى ئىكەنلىكىنى كۆرسىتىدۇ.

— ئاللاھنىڭ غالىب ۋە ھېكمەتلىك ئىكەنلىكىنى بىلىش ئىنساننى ئۇنىڭغا تەۋەككۈل قىلىشقا ۋە ئۇنىڭ ھۆكۈملىرىگە قايىل بولۇشقا يېتەكلەيدۇ.

— بۇ ئايەت ئىنساننى ئويغا كەلتۈرۈپ، ئاللاھنىڭ ئەلچىلىرىگە ئىمان ئېيتىش ۋە ئۇلارنىڭ يېتەكچىلىكىگە ئەمەل قىلىشنىڭ مۇھىملىقىنى ئەسكەرتىدۇ.