نساء سۈرىسى — ئايەت 33

1) ئايەتتىكى چۈشەندۈرۈشكە موھتاج سۆزلەر:

• مَوَالِيَ (مەۋالىي): «مەۋلا» سۆزىنىڭ كۆپلۈك شەكلى بولۇپ، بۇ يەردە «مىراسخورلار»، «ۋارىسلار» مەنىسىدە. ئەسلىدە «ياردەمچى»، «دوست»، «قېرىنداش» دېگەن مەنىلەرنى بىلدۈرىدۇ.
• عَقَدَتْ أَيْمَانُكُمْ (ئەقدەت ئەيمانىكۇم): «قولىڭلار ھالاللاشقان»، «قەسەم بىلەن ئەھدە تۈزگەن» دېگەن مەنىدە. بۇ يەردە ئىسلامنىڭ ئەۋۋەللىك دەۋرىدە ئادەملەرنىڭ ئۆزئارا ياردەم بېرىش ۋە مىراس ئېلىش ئۈچۈن تۈزگەن ئەھدىسىنى كۆرسىتىدۇ.
• شَهِيدًا (شەھىيدەن): «ھەممە ئىشقا گۇۋاھ بولغۇچى»، «ھەر نەرسىنى كۆرۈپ تۇرغۇچى» دېگەن مەنىدە.

2) ئايەتنىڭ تەپسىرى:

ئاللاھ تائالا بۇ ئايەتتە مىراس مەسىلىسىنى بايان قىلىدۇ. ئاتا-ئانا ۋە يېقىن تۇغقانلار قالدۇرغان مال-مۈلۈككە ھەر بىر ئادەم ئۈچۈن مىراسخورلار بەلگىلىدۇق. بۇ مىراسخورلار ئۆلگەن كىشىنىڭ قالدۇرغان مىراسىنى ئالىدۇ. يەنە ئىسلامنىڭ ئەۋۋەللىك دەۋرىدە ئادەملەر ئۆزئارا قەسەم بىلەن ئەھدە تۈزۈشۈپ، بىر-بىرىگە ياردەم بېرىش ۋە بىر-بىرىگە مىراس قالدۇرۇش ھەققىدە كېلىشكەن بولسا، ئۇلارغا ئەھدى بويىچە ھەققىنى بېرىڭلار. ئاللاھ ھەر نەرسىگە گۇۋاھ بولغۇچىدۇر، سىلەرنىڭ قىلغان ئەھدىڭلار ۋە ئىشلىرىڭلارنىڭ ھەممىسىنى كۆرۈپ تۇرىدۇ. ئەمما كېيىن مىراس ئايەتلىرى نازىل بولغاندىن كېيىن، بۇ ئەھدە بىلەن مىراس ئېلىش ئەمەلىيىتى بىكار قىلىندى، مىراس پەقەت ئاللاھ بەلگىلىگەن ۋارىسلارغا تەقسىم قىلىنىدۇ.

3) بۇ ئايەتتىن ئېلىنىدىغان پايدىلار:

• ئاللاھ تائالا ھەر بىر ئادەمگە مىراسخورلارنى بەلگىلەپ بەرگەن، بۇ ئۇنىڭ رەھىمدىللىكى ۋە ئادالەتلىكلىكىنى كۆرسىتىدۇ. مىراس مەسىلىسى ئىنسانلار ئارىسىدا جىدەل-ماجىرا كەلتۈرۈپ چىقارمايدىغان، ئاللاھ بەلگىلىگەن ئۆلچەم بويىچە ھەل قىلىنىدۇ.
• ئىسلام دىنى ئادەملەر ئارىسىدىكى ئەھدە ۋە ۋەدىگە ئەھمىيەت بېرىدۇ. بىراۋ بىلەن قەسەم بىلەن ئەھدە تۈزسەڭلار، ئۇنىڭ ھەققىنى ئادا قىلىش كېرەك.
• ئاللاھ ھەر نەرسىگە گۇۋاھ بولغۇچىدۇر. شۇڭا ھېچ كىشى ئاللاھنىڭ كۆرۈپ تۇرۇشىدىن قېچىپ قۇتۇلالمايدۇ. بۇ ئايەت بىزنى ھەر ۋاقىت ھەققانىيەتلىك ۋە ئادالەتلىك بولۇشقا، ۋەدىگە ۋاپا قىلىشقا تەرغىب قىلىدۇ.
• ئىسلام دىنى مىراس مەسىلىسىنى ئېنىق ۋە ئادالەتلىك شەكىلدە ھەل قىلىپ بەرگەن، بۇ ئۇنىڭ ئىنسانلارنىڭ مەنپەئەتىنى قوغدايدىغان ۋە ئىجتىمائىي تەرتىپنى ساقلايدىغان دىن ئىكەنلىكىنى كۆرسىتىدۇ.