સૂરા અન-નિસા — આયત 33

શબ્દોની સમજૂતી:

• مَوَالِيَ: આ "مَوْلَى" નું બહુવચન છે, જેનો અર્થ છે વારસદારો, સહાયકો અથવા નજીકના સંબંધીઓ.
• عَقَدَتْ أَيْمَانُكُمْ: એટલે જેમની સાથે તમે સોગંદ દ્વારા કરાર કર્યો, એટલે કે મિત્રતા અને સહાયતાનો દૃઢ કરાર કર્યો.
• نَصِيبَهُمْ: એટલે તેમનો હિસ્સો અથવા ભાગ.
• شَهِيدًا: એટલે સાક્ષી, જાણનાર અને નિરીક્ષક.

આયતનો તફસીર:

અલ્લાહ તઆલા જણાવે છે કે તમારામાંના દરેક વ્યક્તિ માટે અમે વારસદારો નિર્ધારિત કર્યા છે, જે માતા-પિતા અને નજીકના સંબંધીઓ પોતાની પાછળ છોડી જાય તે માલ-મિલકતમાંથી વારસો મેળવશે. આ વારસાનો હક્ક દરેક હકદારને મળવો જોઈએ.

આ ઉપરાંત, જે લોકો સાથે તમે સોગંદ દ્વારા મિત્રતા અને પરસ્પર સહાયતાનો કરાર કર્યો હતો, તેમને પણ તેમનો નિર્ધારિત હિસ્સો આપો. આ હુકમ ઇસ્લામના શરૂઆતી દોરમાં હતો, પછી વારસાના વિગતવાર નિયમો આવ્યા અને આ પ્રકારના કરાર આધારિત વારસાનો રિવાજ નાબૂદ થયો. હવે વારસો ફક્ત રક્ત સંબંધ અને શરીઅતમાં નિર્ધારિત હકદારોને જ મળે છે.

અંતમાં અલ્લાહ તઆલા ચેતવણી આપે છે કે તે દરેક વસ્તુ પર સાક્ષી છે, દરેક કાર્યને જાણે છે અને નિરીક્ષણ કરે છે. તેથી જે વ્યક્તિ વારસદારોના હક્ક મારે છે અથવા કરારની જવાબદારી પૂરી કરતો નથી, તેને અલ્લાહ સામે જવાબ આપવો પડશે.

આયતમાંથી મળતા ફાયદા અને શીખ:

1. ઇસ્લામે વારસાની વ્યવસ્થા ન્યાયપૂર્ણ રીતે ગોઠવી છે, જેથી દરેક હકદારને તેનો યોગ્ય હિસ્સો મળે અને કુટુંબમાં ઝઘડા ન થાય.
2. અલ્લાહ તઆલા દરેક વસ્તુનો સાક્ષી છે, આ જાણીને મુસલમાનને પોતાની જવાબદારીઓ પ્રામાણિકતાથી નિભાવવાની પ્રેરણા મળે છે.
3. ઇસ્લામ ધીરે ધીરે પૂર્ણ થયો, શરૂઆતમાં કેટલાક નિયમો હતા જે પછી વધુ સારા નિયમોથી બદલાયા — આ દર્શાવે છે કે ઇસ્લામમાં સુધારો અને પૂર્ણતા તરફની યાત્રા છે.
4. વારસાના નિયમોનું પાલન કરવું એ ઇબાદત છે, જે અલ્લાહની આજ્ઞાપાલન અને સંબંધીઓ સાથે ન્યાયનો પ્રતીક છે.
5. આ આયત યાદ અપાવે છે કે અલ્લાહની હાજરીમાં દરેક કાર્યનો હિસાબ છે, તેથી જે વ્યક્તિ ઇસ્લામના નિયમો અનુસાર જીવે છે તેને દુનિયા અને આખિરતમાં સફળતા મળે છે.