نساء سۈرىسى — ئايەت 32

1) ئايەتتىكى چۈشەندۈرۈشكە موھتاج سۆزلەر:

• تەمەننا قىلماڭلار (وَلَا تَتَمَنَّوْا): بىرەر نەرسىنى كۆڭۈل قويۇپ ئارزۇ قىلماڭلار، ھەۋەس قىلماڭلار.
• فەزىلەت (فَضَّلَ): ئارتۇقچىلىق بېرىش، ئۈستۈنلۈك بېرىش.
• نەسىب (نَصِيبٌ): ئۈلۈش، ھەسسە، مەلۇم بىر قىسىم.
• ئىكتىسەب (اكْتَسَبُوا / اكْتَسَبْنَ): ئۆزى قىلغان ئەمەل، ئۆزى كەسب قىلغان ياخشى-يامان ئىش.
• فەزل (فَضْلِهِ): ئاللاھنىڭ ئاتا قىلغان ئېھسانى، رىزقى ۋە مەرھەمىتى.

2) ئايەتنىڭ تەپسىرى:

ئى مۆمىنلەر! ئاللاھ تائالا سىلەرنىڭ بەزىڭلارنى بەزىڭلارдан ئارتۇق قىلغان نەرسىلىرىگە، يەنى بىرىڭلارغا بېرىلگەن مال-دۇنيا، دەرىجە-مەنسەپ، ئەقىل-پاراسەت ۋە باشقا نېمەتلەرگە ھەۋەس قىلماڭلار، كۆز ئۇزاتماڭلار. چۈنكى بۇنداق ئارزۇ قىلىش كىشىنى ئاللاھنىڭ تەقدىرىگە رازى بولماسلىققا، ھەسەتخورلۇققا ۋە كۆڭۈل بۇزۇلۇشىغا ئېلىپ بارىدۇ. بولۇپمۇ ئاياللار ئەرلەرگە خاس قىلىنغان ئالاھىدىلىكلەرنى ئارزۇ قىلماسلىقى كېرەك، شۇنداقلا ئەرلەرمۇ ئاياللارغا بېرىلگەن ئالاھىدىلىكلەرگە ھەۋەس قىلماسلىقى لازىم.

ئاللاھ تائالا ھەر بىر كىشىگە ئۆز ئەمىلىگە قاراپ ئۈلۈش بەلگىلىگەن: ئەرلەرگە ئۆزلىرى قىلغان ئەمەلگە يارىشا مۇكاپات بار، ئاياللارغىمۇ ئۆزلىرى قىلغان ئەمەلگە يارىشا مۇكاپات بار. ھېچكىم ئۆز ئەمىلىدىن باشقا نەرسە بىلەن جازالانمايدۇ ياكى مۇكاپاتلانمايدۇ. شۇڭا باشقىلارغا بېرىلگەن نېمەتلەرگە قاراپ ھەسەت قىلىش ۋە قۇرۇق ئارزۇ قىلىشنىڭ ئورنىغا، ئاللاھنىڭ ئۆزىدىن ئۇنىڭ ئېھسانىنى ۋە رىزقىنى سوراڭلار. ئاللاھ سىلەرگە ئۆز فەزلىدىن بېرىدۇ. شۈبھىسىزكى، ئاللاھ ھەر بىر نەرسىنى ئوبدان بىلگۈچىدۇر؛ ئۇ ھەر بىر كىشىنىڭ قانداق ئەمەل قىلىشىنى، نېمىگە لايىق ئىكەنلىكىنى ۋە ئۇنىڭ ئۈچۈن نېمىنىڭ ياخشى ئىكەنلىكىنى ئەڭ ياخشى بىلگۈچىدۇر. ئاللاھ ھەممە ئىنسانغا ئۆزىگە مۇناسىپ بولغان نەرسىنى بېرىدۇ.

3) ئايەتتىن ئېلىنىدىغان پايدىلار ۋە ئىبرەتلەر:

• ئىسلام دىنى بىزنى ھەسەتخورلۇقتىن ۋە باشقىلارغا بېرىلگەن نېمەتلەرگە كۆز ئۇزىتىشتىن چەكلەيدۇ. بۇ ئىنساننىڭ قەلبىنى تىنچ ۋە رازى قىلىدۇ.
• ئاللاھ ھەر بىر ئادەمگە ئۆز ئەمىلىگە قاراپ ئۈلۈش بېرىدۇ، شۇڭا ھېچكىم باشقىلارغا بېرىلگەن نەرسىلەرگە قاراپ ئۆزىنى كەمسىتمەسلىكى كېرەك.
• قۇرۇق ئارزۇ ۋە ھەسەت قىلىش ئورنىغا، ئاللاھقا يۆنۈلۈپ ئۇنىڭدىن ئېھسان ۋە رىزق سوراش كېرەك. ئاللاھ ئېھسان قىلغۇچىلارنىڭ ئەڭ ياخشىسىدۇر.
• ئاللاھ ھەر بىر نەرسىنى بىلىدۇ ۋە ھەر بىر كىشىگە ئۇنىڭ ئۈچۈن ئەڭ ياخشى بولغان نەرسىنى بېرىدۇ. بۇ ئىمان ئىگىلىرىنىڭ قەلبىگە تەسەللى بېرىدۇ.
• بۇ ئايەت ئىسلامنىڭ ئادالەتلىك ۋە ھېكمەتلىك دىن ئىكەنلىكىنى، ھەر بىر ئادەمنىڭ ئۆز ئەمىلىگە قاراپ مۇكاپاتلىنىدىغانلىقىنى كۆرسىتىدۇ. بۇ ئىسلامنى ۋە قۇرئاننى ياخشى كۆرۈشكە ۋە ئۇنىڭغا ئەمەل قىلىشقا تەرغىب قىلىدۇ.