نساء سۈرىسى — ئايەت 36

1. ئايەتتىكى ئاچقۇچلۇق سۆزلەرنىڭ مەنىسى:

• "مۇختالا": تەكەببۇرلۇق قىلغۇچى، ئۆزىنى چوڭ تۇتقۇچى.
• "فَخُورًا": ماختانچاق، ئۆزىنى ماختاشنى ياخشى كۆرىدىغان، باشقىلارغا پەخىرلىنىدىغان.
• "ذِي الْقُرْبَى": يېقىن تۇغقانلىرى بار جار (قوشنا).
• "الْجَارِ الْجُنُبِ": تۇغقانلىقى ياكى قوشنىلىقى يىراق بولغان جار.
• "الصَّاحِبِ بِالْجَنبِ": سەپەردىكى ھەمراھ ياكى رەپىقە (ئايال).
• "ابْنِ السَّبِيلِ": يولۇچى، ياكى مۇساپىر.

1. ئايەتنىڭ تەپسىرى:

ئاللاھ تائالا بۇ ئايەتتە بەندىلىرىگە ئالدى بىلەن ئۆزىگە ئىبادەت قىلىشنى ۋە ھېچ نەرسىنى ئۇنىڭغا شېرىك قىلماسلىقنى بۇيرۇيدۇ. ئاندىن ئاتا-ئانىغا ياخشىلىق قىلىش، ئۇلارغا ھۆرمەت قىلىش ۋە ئۇلارنىڭ ھوقۇقىنى ئادا قىلىشنى تەلەپ قىلىدۇ. شۇنىڭدىن كېيىن يېقىن تۇغقانلارغا، يېتىملەرگە، مىسكىنلەرگە، يېقىن قوشنىغا، يىراق قوشنىغا، سەپەردىكى ھەمراھقا، يولۇچىغا ۋە قول ئاستىدىكى خىزمەتچىلەرگە ياخشىلىق قىلىشنى بۇيرۇيدۇ. بۇلارنىڭ ھەممىسىگە ياخشىلىق قىلىش ئىسلام دىنىنىڭ ئاساسىي تەلىپىدۇر. ئاللاھ تائالا تەكەببۇرلۇق قىلىدىغان، ئۆزىنى باشقىلاردىن ئۈستۈن كۆرىدىغان ۋە ماختانچاقلىق قىلىدىغان كىشىلەرنى ياخشى كۆرمەيدۇ. بۇ ئايەت مۇسۇلمانلارنى ئىجتىمائىي مۇناسىۋەتلەردە ئادالەتلىك، مېھرىبان ۋە كەمتەر بولۇشقا چاقىرىدۇ.

1. بۇ ئايەتتىن ئېلىنىدىغان پايدىلار:

• ئاللاھقا يالغۇز ئىبادەت قىلىش ۋە شېرىكتىن ساقلىنىش ھەر بىر مۇسۇلماننىڭ ئەڭ ئاساسىي مەسئۇلىيىتىدۇر.
• ئاتا-ئانىغا ياخشىلىق قىلىش ۋە ئۇلارنىڭ ھوقۇقىنى ئادا قىلىش ئىسلام دىنىنىڭ مۇھىم تەلىپى بولۇپ، بۇ ئارقىلىق ئائىلە مۇناسىۋەتلىرى مۇستەھكەملىنىدۇ.
• يېقىن تۇغقانلار، يېتىملەر ۋە مىسكىنلەرگە ياردەم قىلىش جەمئىيەتتە ئىناقلىق ۋە ئىتتىپاقلىقنى ئاشۇرىدۇ.
• قوشنىلارغا، سەپەردىكى ھەمراھلارغا ۋە يولۇچىلارغا ياخشىلىق قىلىش ئىسلامنىڭ كەڭ قورساقلىق ۋە مېھرىبانلىق روھىنى ئەكس ئەتتۈرىدۇ.
• تەكەببۇرلۇق ۋە ماختانچاقلىقتىن ساقلىنىش كىشىنىڭ ئاللاھنىڭ مۇھەببىتىگە ئېرىشىشىگە توسالغۇ بولىدۇ، شۇڭا كەمتەرلىك ۋە سەمىمىيلىك بىلەن ياشاش لازىم.
• بۇ ئايەت مۇسۇلمانلارنى جەمئىيەتتە ئەخلاقلىق، ئادالەتلىك ۋە باشقىلارغا ياردەم قىلىدىغان ئەۋزەل كىشىلەر بولۇشقا تەرغىب قىلىدۇ.