Гафир сүресі — Аят 34

1. Сөздердің мағынасы:

• الْبَيِّنَاتِ — анық дәлелдер, айқын белгілер.
• هَلَكَ — қайтыс болды, өлді.
• مُسْرِفٌ — шектен шыққан, Аллаһтың шекарасынан асқан адам.
• مُرْتَابٌ — күмәнданушы, шүбәланушы.

1. Аяттың тәпсірі:

Аллаһ Тағала бұл аятта Мысыр елінің адамдарына бұрынғы пайғамбарлардың тарихын еске салып, олардың қаншалықты қыңырлық танытқанын баяндайды. Мұса пайғамбардан әлдеқайда бұрын Юсуф пайғамбар (ғ.с.) оларға жіберілген еді. Ол Аллаһтың бірлігін және Өзінің шынайы пайғамбар екенін дәлелдейтін айқын дәлелдермен, ашық белгілермен келді. Бірақ олар Юсуф пайғамбардың әкелген дініне шын жүректен сенбеді, күмән мен шүбә ішінде қалды.

Тіпті Юсуф пайғамбар қайтыс болғаннан кейін олардың күмәні одан әрі күшейіп, «Аллаһ бұдан былай ешбір пайғамбар жібермейді» деп айта бастады. Олар осылайша өздерінің күпірліктерінде қалып, Аллаһтың оларға жаңа дәлел-белгілер көрсетпейтініне сенімді болды. Осылайша олар Юсуф пайғамбарға да, басқа пайғамбарларға да сенбестен, қарсылықтарын жалғастырды.

Аллаһ Тағала осы аяттың соңында: «Осы секілді шектен шыққан, күмәнданушы адамдарды Аллаһ адастырады» деп хабарлайды. Яғни, кімде-кім Аллаһтың шекарасынан асып, хақты тастап, батылға бет бұрса, Аллаһ оны тура жолдан тайдырады. Бұл — Аллаһтың әділ үкімі: адам өз еркімен адасуды таңдаса, Аллаһ оны адасуында қалдырады.

1. Аяттан алынатын пайдалы қағидалар:

• Пайғамбарлардың бір-бірін растауы — Юсуф пайғамбар да, Мұса пайғамбар да бір Аллаһты уағыздады. Бұл діннің бірлігін, барлық пайғамбарлардың бір көзден келгенін көрсетеді.
• Күмән мен шүбә — адасудың басы — адам күмәндана бастаса, уақыт өте ол қатайып, тіпті пайғамбар келмейді деп сенуге дейін барады. Сондықтан күмәнді дереу сейілту керек.
• Аллаһтың әділдігі — Аллаһ ешкімді әділетсіз адастырмайды. Адам өзі шектен шығып, күмәнданғанда ғана Аллаһ оны тура жолдан тайдырады.
• Тарихтан сабақ алу — бұрынғы қауымдардың қателіктері бізге ескерту. Олар пайғамбарларды жалғанға шығарды, біз олардың жолынан сақтануымыз керек.
• Исламның ашықтығы мен айқындығы — Аллаһ пайғамбарларды анық дәлелдермен жібереді. Дінде күңгірттік жоқ, керісінше, ол ақыл мен жүрекке жол табатын айқын жол.
• Тәубеге асығу — күмән мен шектен шығу адамды адасуға апарады. Сондықтан әр адам өз жүрегін тексеріп, Аллаһқа шын берілуге ұмтылуы керек.