G'ofir surasi — Oyat 34

Kalimalarning ma'nolari:

• Bil-bayyinot: Aniq dalillar, mo''jizalar va ochiq hujjatlar.
• Hulika: Vafot etdi, olamdan o'tdi.
• Musrif: Haddan oshuvchi, isrof qiluvchi, haqdan chetga chiqib, o'z nafsiga zulm qiluvchi.
• Murtab: Shubha qiluvchi, ikkilanuvchi, qalbiga shak kelgan kishi.

Tafsir:

Ey Muso qavmi! Sizlarga Musodan oldin ham Allohning payg'ambari Yusuf alayhissalom kelgan edi. U zot sizlarga yagonalik, Allohning birligi va to'g'ri din haqida juda aniq dalillar va mo''jizalar bilan keldi. Ammo sizlar u zot tirikligida ham uning keltirgan narsalariga shubha qilib, ishonmasdan yuraverdingiz. U zot vafot etgach esa, shubhangiz yanada kuchayib, hatto: "Alloh bundan keyin hech qachon boshqa payg'ambar yubormaydi", deb aytdingiz. Sizlar Yusufning da'vatini inkor etish bilan cheklanib qolmadingiz, balki Allohning kelajakda ham elchi yuborishini rad etdingiz.

Aynan shunday qilib, Alloh taolo haddan oshuvchi, o'z nafsiga zulm qiluvchi va haq borasida shubhaga tushib, iymon yo'lidan adashgan kishilarni zulmatda qoldiradi. Chunki ular o'zlarining shubha va inkorlari bilan haqni rad etishga odatlanib, Allohning hidoyatiga loyiq bo'lmay qoladilar. Alloh esa bunday musrif va murtab kishilarni to'g'ri yo'lga hidoyat qilmaydi, ular o'z qilmishlari sababli adashgan holda qoladilar.

Foydali saboqlar:

1. Payg'ambarlar kelishi bilan insonlar uchun haq yo'l ochiq bo'ladi, lekin inson o'z ixtiyori bilan shubha va inkorni tanlasa, bu uning halokatiga sabab bo'ladi.
2. Allohning payg'ambarlarini inkor etish — Allohning o'ziga nisbatan katta hurmatsizlikdir. Kimki payg'ambarni rad etsa, Allohning rahmatidan mahrum bo'ladi.
3. Shubha va ikkilanish — iymonning dushmani. Mo'min kishi haqni ko'rgan zahoti qabul qilishi, shubhalarga berilmasligi kerak.
4. Alloh taolo har bir davrga o'z hujjatini yuboradi. Payg'ambarlar ketma-ket kelishi — Allohning bandalariga bo'lgan cheksiz rahmatidir.
5. Haddan oshish va isrof — insonni hidoyatdan mahrum qiluvchi eng katta to'siqlardandir. Kimki o'z nafsiga zulm qilib, haqdan yuz o'girsa, Alloh uni o'z holiga tashlab qo'yadi.