G'ofir surasi — Oyat 56

Kalimalarning ma'nolari:

• Yujodiluna – bahslashadilar, tortishadilar.
• Sulton – hujjat, dalil, ishonchli asos.
• Kibr – takabbur, kattalik qilish, o'zini yuqori tutish.
• Ma hum bolog'ihi – ular unga yeta olmaydilar, erisha olmaydilar.
• Fasta'iz – panoh so'ra, himoya so'ra.

Tafsir:

Alloh taolo bu oyatda o'z oyatlariga qarshi bahslashuvchi, ularni inkor etish va buzishga urinuvchi kimsalarning holatini bayon qilmoqda. Ular Allohning oyatlariga qarshi hech qanday haqiqiy dalil va hujjatsiz, faqat o'zlarining xom xayollari va buzilgan fikrlari bilan kurashadilar. Ularning bu qilmishlari hech qanday ilmiy yoki mantiqiy asosga ega emas, balki ularning qalblarida faqat takabburlik va kibr bor. Ular haqni o'zlariga og'ir sanab, unga bo'ysunishdan bosh tortadilar va o'zlarini ulug'roq hisoblaydilar.

Ularning bu kibrlari va takabburliklari, aslida, ular hech qachon erisha olmaydigan narsadir. Ya'ni ular o'zlarini yuqori tutishga, haq ustidan g'olib bo'lishga intiladilar, lekin Alloh ularni xor qiladi va ularning bu maqsadlariga hech qachon yetishlariga yo'l qo'ymaydi. Chunki haq doimo g'olibdir va Allohning dini ustundir.

So'ngra Alloh taolo O'z payg'ambariga (sollallohu alayhi va sallam) ularning yomonliklaridan panoh so'rashni buyuradi: "Fasta'iz billah" – ya'ni, ey Muhammad, ularning fitnalaridan, yomon niyatlaridan va hiyla-makrlaridan Allohga panoh so'ra. Chunki Alloh – eshituvchidir, ularning barcha so'zlarini eshitadi; ko'ruvchidir, ularning barcha qilmishlarini ko'radi. U ularning amallarini biladi va ularni bu qilmishlari uchun adolatli jazolaydi. Hech narsa Uning nazaridan chetda qolmaydi.

Foydalar va ibratlar:

1. Allohning oyatlariga qarshi bahslashish – bu kibr va takabburlik belgisidir. Haqiqiy ilmsiz, hujjatsiz bahslashish hech qachon haqiqatga olib bormaydi.
2. Takabburlik – insonni halokatga yetaklovchi eng xavfli illatlardan biridir. U insonni haqni qabul qilishdan to'sadi va uni doimiy adashuvda qoldiradi.
3. Allohga panoh so'rash – mo'minning eng kuchli qurolidir. Qachonki inson o'zini yolg'iz va ojiz his qilsa, Allohga murojaat qilishi kerak, chunki U barcha narsalarni eshitadi va ko'radi.
4. Allohning ilmi hamma narsani qamrab olgan. U bandalarining so'zlari va amallarini biladi va ularni adolat bilan jazolaydi. Bu esa mo'minlarga sabr va bardosh bag'ishlaydi.
5. Haq doimo g'olib bo'ladi, botil esa yo'q bo'lib ketadi. Kibr va takabburlik bilan haqni yengishga urinayotganlar oxir-oqibat xor va zor bo'lishadi.