Гафир сүрәсе — Аять 75

Калимә мәгънәләре:

• тафрахуна – шатланасыз, сөенәсез, күңел ачасыз
• бигайрил-хакк – хаксыз рәвештә, дөреслеккә нигезләнмичә
• тамрахуна – артык шатланасыз, чиктән ашып сөенәсез, тәкәбберләнәсез, хәтта көч кулланып башкаларга зарар китерәсез

Аять тәфсире:

Кыямәт көнендә ґәзабка дучар булган кәферләргә әйтеләчәк: "Менә бу ґәзаб сезнең өчен – дөньяда чагында хаксыз рәвештә шатлануыгыз һәм артык сөенүегез сәбәпле!"

Алар дөньяда яшәгәндә Аллаһуның чикләрен бозып, гөнаһлар кылып, хәрам эшләрдә шатлык таба иделәр. Алар имансызлыклары, ширкләре һәм тәкәбберлекләре белән шатланалар иде. Аларның шатлыклары хак юлда түгел, ә баткаллыкта, золымда һәм башка кешеләргә зарар китерүдә иде. Алар үзләрен югары тотып, башкаларны кимсетеп, чиктән ашып шатланалар, тәкәбберләнәләр иде. Бу шатлыклары аларны Аллаһуның рәхмәтеннән ерак төшерде һәм ахыр чиктә мәңгелек ґәзабка китерде.

Бу ґәзаб – аларның дөньядагы ялгыш шатлыкларының, гөнаһлы эшләрдән ләззәт алуларының һәм тәкәбберлекләренең турыдан-туры нәтиҗәсе. Алар хаксыз рәвештә шатландылар, шуңа күрә хәзер хаклы рәвештә ґәзаб күрәләр.

Аятьтән алынган гыйбрәтләр:

1. Кешенең шатлыгы һәм сөенече хак юлда булырга тиеш. Гөнаһлы эшләрдән, хәрамнардан шатлану – кешене ґәзабка илтә торган юл.
2. Дөньядагы һәрбер эшебез өчен без җавап бирәчәкбез. Безнең шатлыкларыбыз, сөенечләребез дә – Аллаһу хозурында исәпкә алыначак гамәлләр.
3. Тәкәбберлек, башкаларны кимсетү һәм чиктән ашу – Аллаһуның ґәзабына сәбәп була торган зур гөнаһлар.
4. Мөэмин кеше шатлыгын да, кайгысын да Аллаһу ризалыгына бәйли. Ул хәрам эшләрдән түгел, ә изге гамәлләрдән, гыйбадәтләрдән шатлана.
5. Бу аять безгә искәртә: дөньядагы вакытлыча ләззәтләр артыннан куып, мәңгелек тормышыбызны җуярга кирәкми. Акыллы кеше – ахирәтен уйлап эш итүче.