سوره فصلت — آیه 5

معانی کلمات:

• أکنّة: جمع «کِنان» به معنای پوششها و پردههایی که چیزی را کاملاً میپوشانند.
• وَقْر: سنگینی و کری در گوش که مانع شنیدن میشود.
• حِجاب: پرده و مانع جداکننده.

تفسیر آیه:

مشرکان لجوج و سرکش در پاسخ به دعوت پیامبر اکرم (صلیاللهعلیهوسلم) گفتند: دلهای ما در پوششهایی قرار دارد که مانع فهمیدن آنچه ما را به آن دعوت میکنی میشود؛ بنابراین سخن تو به قلب ما راه نمییابد. و در گوشهای ما سنگینی و کری است، پس نمیتوانیم ندای تو را بشنویم. و میان ما و تو پردهای است که ما را از پذیرش دعوتت جدا میسازد. پس تو به راه خود عمل کن که ما نیز به راه خود عمل خواهیم کرد و هرگز از تو پیروی نخواهیم کرد.

آنها این سخنان را از روی استهزا و برای ناامید کردن پیامبر از ایمان آوردنشان گفتند و در حقیقت با این ادعاها، لجاجت و عناد خود را با پوششی از بهانههای واهی پنهان میکردند. اما خداوند در ادامه آیه، پیامبرش را تسلیت میدهد و به او اطمینان میدهد که این کافران نه به خاطر وجود حجاب واقعی، بلکه به سبب عناد و تکبرشان از پذیرش حق سرباز میزنند.

فواید و پیامهای آیه:

• دعوت به حق همیشه با مخالفت و بهانهجویی مخالفان روبهرو میشود؛ پس مبلغان دین نباید از این مقاومتها ناامید شوند و باید با استواری به راه خود ادامه دهند.
• انسان اگر بخواهد، میتواند با تواضع و فروتنی، پردههای جهل و عناد را کنار بزند و حقیقت را بپذیرد؛ اما کسی که با تکبر و لجاجت، خود را در پوششهای غفلت و گناه محصور کند، از هدایت محروم میماند.
• قرآن کریم به مؤمنان میآموزد که در برابر سخنان تمسخرآمیز مخالفان، آرامش خود را حفظ کنند و با اعتماد به خداوند، به وظیفه خود یعنی ابلاغ پیام حق ادامه دهند، زیرا نتیجه کارها به دست خداست و او یاور صابران است.
• این آیه نشان میدهد که هدایت و گمراهی به دست خداست و پیامبران تنها مبلغ و هدایتگرند؛ بنابراین نباید نجات همه مردم را از خود انتظار داشت، بلکه باید در راه دعوت، تلاش و صبر پیشه کرد.